Η σαρδέλα Καλλονής είναιτο πρώτο αλιευτικό προϊόν της Ελλάδας που κατοχυρώνεται ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), μια σημαντική αναγνώσριση για την τοπική γαστρονομία και αλιευτική παράδοση, με το ψάρεμα να γίνεται στον κόλπο της Καλλονής στη Λέσβο και να χαρακτηρίζεται από τη μοναδική γεύση και το πάχος της, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όπως αναφέρουν δημοσιεύματα. Είναι γνωστή για την ιδιαίτερη γεύση της, το πάχος της και την ικανότητά της να παστώνεται γρήγορα, αποτελώντας βασικό στοιχείο της τοπικής κουζίνας. Πέρα από το πάστωμα (το λεσβιακό “σούσι”), μαγειρεύεται ψητή, τηγανητή ή στο φούρνο. Ο κόλπος της Καλλονής φιλοξενεί το Φεστιβάλ Σαρδέλας για να γιορτάσει και να προωθήσει το μοναδικό αυτό προϊόν.
Η γνωστή «γιορτή της σαρδέλας» διοργανώνεται από το Δήμο της Δυτικής Λέσβου ως συνέχεια της Κοινότητας της Σκάλας Καλλονής, που ξεκίνησε αυτή τη γιορτή-θεσμό πριν από περισσότερα από 30 χρόνια. Πλέον, αποτελεί ένα φεστιβάλ γαστρονομίας με κεντρικό προϊόν τη σαρδέλα, που μαγειρεύεται και σερβίρεται στον κόσμο από όλο το νησί, ντόπιους και επισκέπτες, που συρρέει για να ζήσει ένα βιωματικό ταξίδι στις γεύσεις, τη μουσική και την παράδοση του νησιού.
Πότε ψαρεύεται η σαρδέλα Καλλονής, πώς παστώνεται;
Η «παπαλίνα» όπως είναι γνωστή στη Λέσβο η σαρδέλα της Καλλονής, με όποιο τρόπο κι αν αυτή μαγειρεύεται, έχει γίνει συνώνυμο με τη λεσβιακή κουζίνα, τη Σκάλα Καλλονής στο μυχό του ομώνυμου κόλπου στα δυτικά του νησιού και της Λέσβου ολόκληρης. Ψαρεύεται σε μεγάλες ποσότητες από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, αλλά η κορυφαία της στιγμή γευστικά ιδιαίτερα λόγω του πάχους, είναι λίγο πριν, κατά τη διάρκεια και λίγο μετά, τον Αύγουστο. Τότε είναι που αποτελεί και το βασικό συστατικό του λεσβιακού «σούσι». Ενός μοναδικού λεσβιακού παρασκευάσματος με γεύση φρέσκου ψαριού ελαφρά υφάλμυρη. Η σαρδέλα της Καλλονής παστώνεται με χοντρό αλάτι το πρωί ή το μεσημέρι για να καταναλωθεί λίγες ώρες μετά, το μεσημέρι ή το βράδυ αντίστοιχα. Μαγειρεύεται όμως και με πολλούς άλλους τρόπους. Ψητή στα κάρβουνα, τηγανιτή, στο φούρνο ακόμα και σούπα.