Το τυρί της Λέσβου ήταν γνωστό από την αρχαιότητα και τα χρόνια του Ομήρου για την ιδιαίτερη ποιότητα και τη χαρακτηριστική του γεύση. Στην αρχαία Ελλάδα το γάλα θεωρούνταν ιερή τροφή ενώ, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η τέχνη της τυροκομίας δόθηκε ως δώρο στους κοινούς θνητούς από τους θεούς του Ολύμπου. Η κτηνοτροφία στο νησί της Λέσβου ευνοείται από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα από τις ηφαιστειογενείς περιοχές και τα πολλά βοσκοτόπια ενώ, σε συνδυασμό με το ήπιο κλίμα και την πλούσια χλωρίδα, η ποιότητα του γάλακτος επηρεάζεται θετικά, κάνοντάς το ξεχωριστό για το άρωμα, τη γεύση και τα θρεπτικά συστατικά του.
Το πρόβατο Λέσβου είναι μοναδικός ζωικός γενετικός πόρος όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και διεθνώς και αυτό επειδή μπορεί να παράξει ικανοποιητικά υπό δύσκολες συνθήκες παραγωγής, έχει ελάχιστες απαιτήσεις σε φροντίδα και παρουσιάζει ανθεκτικότητα και μακροζωία. Το πρόβατο Λέσβου έχει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά, διασφαλίζοντας ακόμα και στον έλληνα κτηνοτρόφο των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών της χώρας ένα επαρκές εισόδημα με μικρό κόστος παραγωγής, ιδιαίτερα εάν διατίθενται βοσκότοποι. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «το καταλληλότερο πρόβατο για την αξιοποίηση των ορεινών περιοχών για όλη την Ελλάδα».Το πρόβατο της φυλής Λέσβου έχει «ελεύθερο χαρακτήρα» και έντονο ταμπεραμέντο. Είναι δημοφιλές και επιθυμητό για εκτροφή σε όλη την ελληνική επικράτεια, καθώς είναι λιτοδίαιτο, προσαρμόζεται εύκολα σε ορεινές περιοχές, αξιοποιεί τους ορεινούς
βοσκοτόπους μειώνοντας το κόστος διατροφής του, και εμφανίζει ανθεκτικότητα στις κλιματικές αλλαγές. Προέρχεται από διασταύρωση του εγχώριου λεπτόουρου Ελληνικού
προβάτου με το παχύουρο της Μικράς Ασίας, και έχει συνήθως μαυροκόκκινο χρωματισμό.
Η κτηνοτροφία στη Λέσβο ήταν ένα επάγγελμα που λειτουργούσε πάντα στο πλαίσιο της οικογενειακής παράδοσης και μεταφερόταν από γενιά σε γενιά. Η Λέσβος διατηρεί αναλλοίωτο το προνόμιο των ξεχωριστών τυροκομικών προϊόντων της, που παίζουν θεμελιώδη ρόλο στις τοπικές συνταγές και στη γαστρονομική κουλτούρα του νησιού. Τα περισσότερα από τα τοπικά φαγητά έχουν ως βάση αυτές τις ιδιαίτερες ποικιλίες τυριών, προσθέτοντας μια μοναδικότητα στην παραδοσιακή κουζίνα της Λέσβου.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί σε τυροκομικά προϊόντα ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) και ΠΓΕ (Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης) το περίφημο «λαδοτύρι» της Λέσβου, συσκευασμένο είτε με τον παραδοσιακό τρόπο μέσα σε εκλεκτό ελαιόλαδο είτε σε επικάλυψη παραφίνης, η γραβιέρα Λέσβου και η φέτα Λέσβου.
Το γεγονός βέβαια ότι τα συγκεκριμένα αυτά είδη έχουν το χαρακτηρισμό ΠΟΠ και ΠΓΕ δεν σημαίνει ότι και άλλα τυροκομικά προϊόντα της Λέσβου χωρίς χαρακτηρισμό (κασέρι, μυζήθρα, τουλουμοτύρι κ.λπ.) δεν είναι αντίστοιχης ποιότητας.
Οι κυριότεροι από τους αγροκτηνοτροφικούς συνετερισμούς της Δυτικής Λέσβου :
-Ο Αγροτικός Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Μεσοτόπου
Ο συνεταιρισμός δραστηριοποιείται στη νοτιοδυτική πλευρά της Λέσβου στο χωριό Μεσότοπος, ένα ημιορεινό κτηνοτροφικό χωριό που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την εκμετάλλευση της γεωργικής γης, την κτηνοτροφία και τη θάλασσα.
-Γαλακτοκομική Λέσβου
Τα τυριά της Γαλακτοκομικής Λέσβου θα βρείτε στα σουπερμάρκετ: ΑΒ Βασιλόπουλος, Βερόπουλος, Bazaar, Κρητικός, Προμηθευτική Τροφίμων, Extra και σε άλλα καταστήματα τροφίμων.
Χύδηρα τηλ. 22530 51402 www.lesvosdairy.com )
Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μανταμάδου
Η Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μανταμάδου Λέσβου αποτελείται από 28 κτηνοτρόφους, όλοι μέλη του συνεταιρισμού, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Η Οργάνωση παραγωγών αναγνωρίστηκε επισήμως στις 30/5/2018 ύστερα από αίτηση στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Όμως η συλλογικότητα στη συγκέντρωση και επεξεργασία γάλακτος μετράει δεκαετίες αφού, ήδη από το 1959, οι κτηνοτρόφοι του χωριού Μανταμάδος είχαν ενώσει τις δυνάμεις του με σκοπό την από κοινού διαχείριση του προϊόντος τους.
Η Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Ελαιουργικού Συνεταιρισμού Μηθύμνης
Η Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Ελαιουργικού Συνεταιρισμού Μηθύμνης ιδρύθηκε στις 04/07/2018 με πρωτοβουλία των παραγωγών – μελών του Συνεταιρισμού, από 56 μέλη που παραδίδουν το γάλα τους, γάλα το οποίο λόγω του τρόπου βόσκησης αλλά και του νησιωτικού χαρακτήρα έχει ιδιαίτερα οργανοληπτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Στόχος της οργάνωσης παραγωγών είναι να αυξάνει και να βελτιώνει καθημερινά την παραγωγή γάλακτος της δίνοντας μεγάλη σημασία στην ποιότητα του γάλακτος που συλλέγει.
Ένωση Κτηνοτρόφων προβάτου φυλής Λέσβου
To Mάρτιο του 2017 μία ομάδα νέων και πρωτοπόρων παραγωγών από όλη τη Λέσβο ιδρύουν το Σωματείο «Ένωση Κτηνοτρόφων Προβάτου Φυλής Λέσβου».
Ο βασικός στόχος αυτής της Ένωσης των είκοσι περίπου ατόμων, είναι η εφαρμογή γενετικής βελτίωσης στο πρόβατο της φυλής Λέσβου.