Η Λέσβος διαθέτει μοναδικό πλούτο γεωλογικών μνημείων και τοπίων φυσικού κάλλους, οικοτόπων και πολιτιστικών μνημείων τα οποία συνέβαλαν στην αναγνώριση και ένταξή της στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO.
Στο δυτικό τμήμα της δεσπόζει το Απολιθωμένο Δάσος, ένα μοναδικό τεκμήριο της γεωλογικής ιστορίας, το οποίο έχει κηρυχθεί «Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης». Η Λέσβος είναι διάσπαρτη από, ένα πλήθος μοναδικής αξίας και σπουδαιότητας ,γεωλογικά μνημεία και γεωμορφές. Μερικά από αυτά είναι εντυπωσιακά ηφαίστεια, θερμές πηγές, σημαντικές απολιθωματοφόρες θέσεις, μεγάλα γεωλογικά ρήγματα, καταρράκτες, παράκτιες γεωμορφές που αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της γεωλογικής ιστορίας που μαρτυρούν την εξέλιξης της λεκάνης του Αιγαίου.
Το νησί της Λεσβου πέρα από τα σημαντικά γεωλογικά μνημεία χαρακτηρίζεται και από ιδιαίτερη βιοποικιλότητα και πλούτο οικοσυστημάτων που αποδεικνύεται από την παρουσία περιοχών ενταγμένες στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Φύση 2000 και ειδικότερα 3 περιοχών που έχουν αναγνωριστεί ως Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ): «Απολιθωμένο Δάσος-Δυτική Χερσόνησος», «Υγρότοποι Κόλπου Καλλονής» και «Κόλπος Γέρας και Όρος Όλυμπος» και 9 περιοχών που έχουν αναγνωριστεί ως Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)
https://www.lesvosmuseum.gr/en/lesvos-geoprak
https://www.lesvosgeopark.gr/?lang=en
Το Απολιθωμένο Δάσος της Λέσβου είναι ένα σπάνιο απολιθωμένο δασικό οικοσύστημα που αποτελείται από μεγάλες συγκεντρώσεις απολιθωμένων δέντρων και ζώων που καλύφθηκαν από ηφαιστειακό υλικό και απολιθώθηκαν στη θέση τους πριν από 18 εκατομμύρια χρόνια. Η περιοχή του Απολιθωμένου Δάσους χαρακτηρίζεται από εντυπωσιακούς ηφαιστειακούς γεώτοπους, μάρτυρες της έντονης ηφαιστειακής δραστηριότητας κατά το Μειόκαινο. Η Λέσβος για αυτό το λόγο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως παράθυρο στη γεωϊστορική ανάπτυξη του Αιγαίου τα τελευταία 20 εκατομμύρια χρόνια και θεωρείται ένα από τα πιο όμορφα και σπάνια μνημεία γεωλογικής κληρονομιάς στον κόσμο. ‘Όμοιο του υπάρχει μόνο στην Αριζόνα των ΗΠΑ, αλλά είναι μικρότερο σε έκταση και αξία. Οι φυσικές διεργασίες και η ανθρώπινη επέμβαση αποκαλύπτουν εντυπωσιακούς κορμούς, κλαδιά, ρίζες, καρπούς και φύλλα δέντρων, αλλά και απολιθωμένα οστά ζώων, σε λαμπερά, ζωντανά χρώματα, ασυνήθιστους συνδυασμούς και μεγέθη που εντυπωσιάζουν.
Στη Δημοτική Ενότητα Ερεσού -Αντίσσης μπορείτε επίσης να επισκεφθέιτε:
Αρχαία Άντισσα:
Η επικράτειά της αρχαίας Άντισσας οριζόταν δυτικά από την περιοχή πάνω από το Σίγρι και νοτιο-ανατολικά εκτεινόταν ως τα Παράκοιλα. Η πόλη ήταν εγκατεστημένη σε μια χερσόνησο της βόρειας παραλίας της επικράτειάς της, 16χιλ. ΝΔ της Μήθυμνας.Πρώτος ο γερμανός αρχαιολόγος Robert Koldeway το 1890, ταύτισε την αρχαία Άντισσα με το Οβριόκαστρο και χαρτογράφησε την περιοχή.Ο χώρος που κατείχε η πόλη, αποτελείται από την έκταση που κατέλαβε το μεσαιωνικό κάστρο στο άκρο της χερσονήσου, και από ένα λόφο, που χαρακτηρίζεται ως ακρόπολη.Το λιμάνι της βρισκόταν έξω από την πόλη. Σχηματίστηκε με ένα κυματοθραύστη σε σχήμα Γ που χτίστηκε στη μεγάλη και ανοιχτή κόλπωση της παραλίας, ανατολικά από το λόφο.Στην αρχαϊκή εποχή η Άντισσα προβάλλεται σε πανελλήνιο επίπεδο κυρίως χάρη στη προσωπικότητα του ποιητή Τέρπανδρου, που έζησε στο πρώτο μισό του 7ου αι. π.Χ. Στον Τέρπανδρο οφείλεται, πιθανότατα, η δημιουργία του μύθου ότι το κεφάλι του Ορφέα απέληξε στη Άντισσα και φυλασσόταν στο ιερό του Διονύσου, ενώ η λύρα του φυλασσόταν στο ναό του Απόλλωνος στη Μυτιλήνη. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το σπήλαιο “Σπήλιος” ή “Μαγαράς” στην ύπαιθρο χώρα της Άντισσας, ταυτίστηκε από μελετητές με μαντείο του Ορφέα.Η άμεση γειτνίαση, και μάλιστα σε μεγάλη έκταση της Άντισσας με τη Μήθυμνα, έκανε την Άντισσα να είναι ο κύριος εχθρός της, μετά τη Μυτιλήνη.
Το οχυρό, που λείψανά του σώζονται ως σήμερα, χτίστηκε στη Βυζαντινή εποχή και ανακατασκευάστηκε στα χρόνια των Γενοβέζων είναι γνωστό με το όνομα Οβριόκαστρο. Το κάστρο αναφέρεται από τον Φλωρεντιανό καλόγερο Chr. Buondelmonti (γύρω στα 1410 με 1420μ.X.). Στα 1485 το οχυρό αναφέρεται από τον Βενετό Bart. Zamberti, σαν ένα από τα πιο σημαντικά οχυρά του νησιού. Την ίδια σημασία στο οχυρό προσδίδει ο αρχιεπίσκοπος των Λατίνων της Μυτιλήνης Leonardo Giustiniani, στα 1462. Στον χάρτη του Piri-Reis διακρίνεται νησίδιο στη θέση του Oβριόκαστρου. Ο περιηγητής Thomaso Porcachi ονομάζει το κάστρο S. Theodoro και το τοποθετεί στην δυτική πλευρά του νησιού.
Οι Αγιοι Θεόδωροι ήταν το τρίτο σε δύναμη οχυρό πάνω στο νησί, μετά τα κάστρα της Μυτιλήνης και του Μολύβου.
Από τα ερείπια φαίνεται πως οι τοίχει ήταν πανύψηλα, σε ορισμένα σημεία ξεπερνούν τα δεκαοκτώ μέτρα. Τα επιθαλάσσια μέρη του πλαισιώνονταν από τετράγωνους πύργους. Στο έγκλειστο χώρο του κάστρου διακρίνονται ίχνη κτισμάτων, γεγονός που αποδεικνύει πως οι Άγιοι Θεόδωροι ήταν περιτείχιση κώμη.
https://www.efales.gr/arhaoilogikoi-horoi/arhaia-antissa
Αποκαλύπτοντας την αρχαία Άντισσα και το μεσαιωνικό κάστρο των Αγίων Θεοδώρων στην ακριτική Λέσβο
Το οχυρό -κάστρο των Αγίων Θεοδώρων (Οβριόκαστρο): Χτίστηκε στη Βυζαντινή εποχή και ανακατασκευάστηκε στα χρόνια των Γενοβέζων . Το κάστρο αναφέρεται από τον Φλωρεντιανό καλόγερο Chr. Buondelmonti (γύρω στα 1410 με 1420μ.X.). Στα 1485 το οχυρό αναφέρεται από τον Βενετό Bart. Zamberti, σαν ένα από τα πιο σημαντικά οχυρά του νησιού. Την ίδια σημασία στο οχυρό προσδίδει ο αρχιεπίσκοπος των Λατίνων της Μυτιλήνης Leonardo Giustiniani, στα 1462.
Αρχαιολογική Συλλογή Ερεσού: Στεγάζεται στο πρώην κτήριο του Σχολείου της Σκάλας. Φιλοξενεί μια επιλογή από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της αρχαία πόλης.
Η παραλία Ερεσού. Η παραλία Ερεσού έχει μήκος 3,5 περίπου χιλιομέτρων. Στο ανατολικό της άκρο συναντάμε τον οικισμό με τις γνωστές γραφικές εξέδρες του. Στο δυτικό άκρο η παραλία έχει μέσο μήκος 50 μέτρα. Εκεί συναντάμε και το Φοινικόδασος Ερεσού. Η περιοχή είναι εντός 2 ζωνών natura.
Σίγρι
Το κάστρο Σιγρίου: Χτίστηκε το 1757 από τον αρχιναύαρχο του οθωμανικού στόλου Σουλεϊμάν Πασά. Χαρακτηρίζεται από το αραβικό τόξο με κόκκινες και λευκές πέτρες που στεφανώνει την κεντρική πύλη.
“Ο Αλμπέρ Καμί έφτασε στη Μυτιλήνη με προτροπή του καθηγητή Ψυχιατρικής Αγγελου Κατακουζηνού. Ο τελευταίος, με την ιδιότητα του προέδρου της Ελληνογαλλικής Πολιτιστικής Ενωσης, είχε προσκαλέσει τον Γάλλο διανοητή τον Απρίλιο του 1955, για να μιλήσει σε συμπόσιο για το μέλλον του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Το πάθος για το ξεχασμένο Σίγρι όλο και ζωήρευε. Ακόμα περισσότερο, όταν ήρθε ο χειμώνας: «Εκεί θα πάω να ζήσω, Αγγελε, στο νησί σου. Ομως, στα δυτικά, στο γραφικό ψαροχώρι, ’κει που ο βράχος είναι γυμνός, κομμένος λες με μαχαίρι. Ποιος ξέρει… ίσως για πάντα… Θα στέκω εκεί στην άκρη του γιαλού και θ’ αγναντεύω τη θάλασσα». Αλλά το «για πάντα» του Καμί θα αποδειχθεί απελπιστικά λίγο. Τον Ιανουάριο του 1960 θα πεθάνει ακαριαία σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Αυτός που φοβόταν μια ζωή τα αυτοκίνητα. Και, μάλιστα, στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Μισέλ Γκαλιμάρ, με το πλεούμενο του οποίου είχε ταξιδέψει στο Σίγρι. Για πρώτη και τελευταία φορά”. https://www.kathimerini.gr/life/city/803353/otan-o-almper-kami-oneireyotan-mia-alli-zoi-sto-sigri-tis-lesvoy/
Το κάστρο του Σιγρίου, φωτογραφία: Στρατής Βέρρος
Ι.Μ. Υψηλού: Η Μονή βρίσκεται μεταξύ Άντισσας και Σιγρίου , στην κορυφή του όρους Όρδυμνος, γι αυτό από τον 18ο αι. ονομάζεται Μονή Υψηλού. Κτίστηκε περίπου το 1101, η αρχιτεκτονική της μοιάζει με φρούριο καθώς έχει πολεμίστρες και οχυρωματικό πύργο και είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη το Θεολόγο. Το Καθολικό είναι κτισμένο το 1832, με έχει όμορφες αγιογραφίες και το παρεκκλήσι των Αγίων Πατέρων. Στη Βιβλιοθήκη της Μονής φυλάσσονται πολύτιμα χειρόγραφα ενώ στο μικρό Μουσείο, ιερά άμφια, χρυσά Ευαγγέλια και λειψανοθήκες με οστά Αγίων. Η Ι.Μ. είναι αντρικό μοναστήρι και γιορτάζει στις 8 Μαΐου.
Ι. Μ. Περιβολής: Βρίσκεται στον επαρχιακό δρόμο Καλλονής-´Αντισσας, στην όχθη του ποταμού Βούλγαρη. Γυναικεία μονή αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου, η οποία ερημώθηκε κατά τα τελευταία χρόνια. Από τον 16ο αιώνα μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα, αποτελούσε εξάρτημα της ανδρικής μονής των Ταξιαρχών Κρεοκώπου. Το καθολικό της μονής είναι κτισμένο στον τύπο της ξυλόστεγης βασιλικής, μικρών διαστάσεων με αξιόλογες τοιχογραφίες που χρονολογούνται στον 16ο αιώνα.
Ι. Μ. Πυθαρίου: Βρίσκεται στα Β.Α., της Ερεσού μέσα σε ένα κοίλωμα χαράδρας που θυμίζει πιθάρι. Η Ιερά Μονή Πιθαριού ιδρύθηκε τον 16ο αι. και είναι αφιερωμένη στους Ταξιάρχες, Μιχαήλ και Γαβριήλ. Η Ι.Μ. Πιθαριού είναι αντρικό μοναστήρι και γιορτάζει στις 8 Νοεμβρίου. Η θέση της Μονής είναι μπροστά στη Τεχνητή Λίμνη του Φράγματος Ερεσού.
Μονή Πιθαρίου, Φωτογραφία: Στρατής Βέρρος
Βασιλική Αγ. Ανδρέα Ερεσού: Τρίκλιτη βασιλική του α’ μισού του 5ου αιώνα. Σώζεται σε ερειπιώδη κατάσταση. Ήταν αρχικά αφιερωμένη στον απόστολο Ανδρέα ή πιθανότερα στον τίμιο Πρόδρομο, γιατί στο ίδιο μέρος σώζονται σε ικανό ύψος τοίχοι μικρού παλιού εξωκκλησιού τιμώμενου στο όνομα του Αγ. Ιωάννου Προδρόμου, λατρεία η οποία φαίνεται ότι συνεχίστηκε μέχρι και τον 7ο μ.Χ. αι.
Τοιχογραφία του Αγίου Νικολάου του 1545 στην Τζήθρα με την επιγραφή («† δέησης τοῦ δούλου τοῦ θεοῦ Φαντασί(ου) Μανόλι ἄμα συμβήου καί τέκνων αὐτοῦ.- † ἔτους ,ζνγ’ νοεὐ ρίω κβ’») στην τοιχογραφία του Αγίου .
Ψηφιακό Μουσείο Τέχνης «Γεώργιος Ιακωβίδης» στα Χίδηρα. Ιδρύθηκε το 2008. Πρωτοποριακό σε σύλληψη, σχεδιασμό και οργάνωση, το νέο Μουσείο συμπυκνώνει τολμηρές καινοτομίες που το καθιστούν πρότυπο και μοναδικό στο είδος του στη χώρα μας. Εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την ψηφιακή τεχνολογία στο χώρο της Τέχνης, δημιουργώντας μια καινούργια διαδραστική σχέση μεταξύ του επισκέπτη, του Δημιουργού και του έργου του. Διαθέτει και σύστημα ακουστικής ξενάγησης σε Ελληνικά, Αγγλικά, Τουρκικά, Γερμανικά, Ολλανδικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Ρωσικά ακόμη και Κινέζικα για να μπορούν να περιηγηθούν στους χώρους του ακούγοντας τη μητρική τους γλώσσα.
Αρχοντικό Γώγου στη Βατούσα . Χτίστηκε γύρω στο 1890 από τον επιφανή γιατρό Γώγο ως προίκα για την κόρη του, παραχωρήθηκε στην κοινότητα στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και αναπαλαιώθηκε τη δεκαετία του 1980 με συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Νομαρχίας Λέσβου. Εγκαινιάστηκε το 1989 και από τότε λειτουργεί ως πολιτιστικό κέντρο φιλοξενώντας διαφόρων ειδών εκθέσεις και λαογραφικό μουσείο.
Παλαιό σχολείο Αντίσσης . Κτίστηκε το 1840 από εμπειροτέχνες μαστόρους. Σήμερα χρησιμοποιείται ως αίθουσα εκδηλώσεων.
Λαογραφικό Μουσείο Μεσοτόπου. Ανέγερση στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και κατόπιν πρωτοβουλίας του Συλλόγου «Η Αναγέννηση» και της Κοινότητας Μεσοτόπου άρχισε η συλλογή υλικού, που βρήκε φιλόξενη στέγη στην ίδρυση του Λαογραφικού Μουσείου Μεσοτόπου, σε μια προσπάθεια να αναδειχθούν και να διασωθούν στο χρόνο τα πολιτιστικά στοιχεία του τόπου.
Πολιτιστικό Κέντρο του Μεσοτόπου: Φιλοξενεί πολιτιστικά δρώμενα και εκδηλώσεις.
Οι Κουδουνάτοι στο Μεσότοπο. Και τις τρεις Κυριακές της Αποκριάς, οι Κουδουνάτοι, άνδρες που φορούν ποιμενικά κουδούνια, μεταμορφώνονται σε ζώα και αναβιώνουν την αρχέγονη διονυσιακή παράδοση. Συμβολίζουν ψυχές πεθαμένων που έχουν τη δύναμη να γονιμοποιούν τη γη και τριγυρίζουν στους δρόμους του χωριού.
Στην άγρια δύση της Λέσβου, όπως αποκαλείται η ευρύτερη περιοχή λόγω των ηφαιστειογενών πετρωμάτων της και θυμίζει σκηνικό ταινίας γουέστερν, το παραδοσιακό έθιμο των «Κουδουνάτων» αναβιώνει κάθε χρόνο την Κυριακή της Αποκριάς.
Το Διεθνές Φεστιβάλ Γυναικών στη Σκάλα Ερεσού. Θεσμοθετήθηκε το 2000 και έχει καθιερωθεί παγκόσμιος προορισμός καθώς προσελκύει χιλιάδες γυναίκες απ΄όλο τον κόσμο.. Το φεστιβάλ διαρκεί δύο εβδομάδες περίπου και περιλαμβάνει πλούσιες δράσεις. Μεταξύ αυτών είναι τα workshops, εκθέσεις φωτογραφίας, ξεναγήσεις, συναυλίες και νυχτερινά ξεφαντώματα στα διάφορα beach bars της Σκάλας Ερεσού.
Φεστιβάλ Παραδοσιακής Μουσικής στην Βατούσα Το φεστιβάλ διοργανώνεται από την Κοινότητα Βατούσας και τον τοπικό Πολιτιστικό Σύλλογο, με τη στήριξη του Δήμου Δυτικής Λέσβου και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Με τη συνεργασία όλων, η Βατούσα αναδεικνύεται σε σημαντικό κέντρο για την παραδοσιακή μουσική Κατά τη διάρκειά του, μουσικοί, εκπαιδευτές και συμμετέχοντες από διάφορα μέρη συγκεντρώνονται στο χωριό για να μοιραστούν γνώσεις, να παίξουν μουσική και να δημιουργήσουν μια κοινότητα γύρω από την παράδοση και τον ήχο. Οι δράσεις γίνονται σε ανοιχτούς και κλειστούς χώρους του χωριού, ενώ τα βράδια καταλήγουν συχνά σε γλέντια και συναυλίες με τη συμμετοχή όλων. Το φεστιβάλ δεν απευθύνεται μόνο σε επαγγελματίες μουσικούς, αλλά και σε όσους αγαπούν τη μουσική και θέλουν να τη ζήσουν από κοντά, σε ένα αυθεντικό περιβάλλον.
Το Μεγαλονήσι Σιγρίου, Νησίδα γνωστή ως Νησιώπη, είναι η μεγαλύτερη σε έκταση νησίδα της Λέσβου. Έχει μακρόστενο σχήμα (σαν καράβι), με μήκος 2,57 χλμ. Μέγιστο πλάτος έχει 500 μέτρα και ελάχιστο 100 μέτρα. Το βόρειο άκρο της κλείνει τον κόλπο του Σιγρίου, δημιουργώντας ένα μεγάλο φυσικό λιμάνι στο οποίο αγκυροβολούν πλοία που διέρχονται το Αιγαίο και διαπερνούν τον Βόσπορο. Στη Νησιώπη υπήρχαν πάντοτε πολλά αγριοκούνελα. Η Νησιώπη είναι δημόσιος και επισκέψιμος χώρος. Στα νοτιοανατολικά της νησίδας υπάρχει μια ωραία παραλία, κατάλληλη για μπάνιο.
Η αμμώδης παραλία της Παναγίας Φανερωμένης βρίσκεται 4χλμ. βόρεια του Σιγρίου.
Ανάμεσα από τους οικισμούς Πτερούντας και Χιδήρων βρίσκεται ο μικρός αλλά ιδιαίτερης ομορφιάς καταρράκτης Βαθύλιμνος. Τα νερά του πηγάζουν από το μοναδικό δάσος μαύρης πεύκης του νησιού, στον ορεινό όγκο του Προφήτη Ηλία (799μ.).
Ο καταρράκτης Βαθύλιμνος δημιουργήθηκε κατά μήκος ενός ρήγματος, ανάμεσα σε λάβες, ηλικίας 16,5 με 21,5 εκατομμυρίων ετών.
Βαθύλιμνο: Φωτογραφία Στρατής Βέρρος