Οίνος
Τα κρασιά της Λέσβου ήταν περιζήτητα από την αρχαιότητα, με τον ποιητή Αρίσταρχο να εκθειάζει τον «γλυκύχυμον και ευωδέστατoν» οίνο της Λέσβου και να τον αποκαλεί «αμβροσίαν». Τόσο η ποιότητα όσο και η ποσότητα του κρασιού της Λέσβου ήταν εντυπωσιακές, μέχρι τη σταδιακή αντικατάσταση των αμπελιών με ελαιόδεντρα, κυρίως λόγω της καταστροφικής φυλλοξήρας. Μέχρι σήμερα συνεχίζει να παράγεται πολύ καλής ποιότητας κρασί από μεμονωμένους παραγωγούς, ενώ στην ηφαιστειογενή περιοχή της δυτικής Λέσβου λειτουργεί επισκέψιμη μονάδα παραγωγής εξαιρετικού βιολογικού κρασιού.
Ο οίνος της Δυτικής Λεσβου έχει αρχαίες ρίζες, με την περιοχή να φημίζεται για τις γηγενείς ποικιλίες όπως το Λεσβιακό Κρασοστάφυλο, το Φωκιανό και το Μοσχάτο, που ευδοκιμούν στα ηφαιστειογενή εδάφη γύρω από την καλντέρα του Απολιθωμένου Δάσους, προσδίδοντας μοναδικό άρωμα και γεύση. Σημαντικά οινοποιεία όπως ο Μεθυμναίος και ο Ακρίτος Οίνος στην περιοχή των Χυδήρων αναβιώνουν την παράδοση, προσφέροντας ποιοτικά κρασιά..
Η ΚοινΣΕπ Ηφαίστειο Ανεμώτιας ανανεώνει τη μακραίωνη παράδοση και την εμπλουτίζει με εμπειρίες αγροτουρισμού που μας φέρνουν σε επαφή με άγνωστες πλευρές του νησιού. Η ΚοινΣΕπ συστάθηκε το 2017 από μια ομάδα φίλων με καταγωγή από τη Λέσβο -κάποιοι ζουν μόνιμα στο νησί- που έγιναν και συνεργάτες. Κοινό όνειρό τους, από την αρχή, να αναβιώσουν τη μακραίωνη τοπική παράδοση στην αμπελουργία. «Ο κάμπος της Ανεμώτιας είναι ένα από τα τέσσερα ηφαίστεια που οι εκρήξεις τους έδωσαν το Απολιθωμένο Δάσος (στο Σίγρι Λέσβου, το μοναδικό στην Ελλάδα). Ουσιαστικά είναι μια καλδέρα», μας εξηγεί ο πρόεδρός της, Ηλίας Καστρινέλλης, ο οποίος ζει στην πόλη της Μυτιλήνης και εργάζεται επίσης ως εκπαιδευτικός.
- Μεθυμναίος: Το πρώτο επαγγελματικό οινοποιείο στη δυτική Λέσβο, στα Χύδηρα.
- Ακρίτος Οίνος: Βρίσκεται κοντά στα Χύδηρα, εκμεταλλεύεται τις ιδιαίτερες τοποθεσίες της καλντέρας.
- Οίνος Αρχέγονος / Φεστιβάλ Ανεμώτιας: Αναβίωση της αμπελουργικής παράδοσης στην Ανεμώτια.
Ελιά
Στο νησί υπάρχουν περισσότερα από 11.000.000 ελαιόδεντρα. Η ποικιλία της ελιάς «κολοβή» καλλιεργείται στα νότια και ανατολικά, η ποικιλία αδραμυτίνη στα βόρεια και τα βορειοανατολικά, ενώ υπάρχουν και λίγες λαδολιές. Όποια και αν είναι η ποικιλία των ελιών, η Λέσβος προσφέρει την πιο μοναδική εμπειρία το φθινόπωρο και το χειμώνα, την περίοδο της συγκομιδής της ελιάς. Επισκεφθείτε τους τοπικούς συνεταιρισμούς και παρακολουθήστε πώς η πρώτη ύλη της ελιάς μετατρέπεται στο πιο χρυσαφένιο ελαιόλαδο, το οποίο είναι ελαφρύ, νόστιμο και εκλεπτυσμένο. Το ελαιόλαδο από τη Λέσβο και η όλη διαδικασία που περιστρέφεται γύρω από τη χρήση αυτού του ευλογημένου προϊόντος έχουν αφήσει μοναδικά κτίρια στο νησί, όπως ελαιοτριβεία, εργοστάσια αποθήκευσης και συσκευασίας ελαιολάδου, σαπωνοποιεία κ.λπ.
Το παλιό κοινόχρηστο ελαιοτριβείο που βρίσκεται στην Αγία Παρασκευή μετατράπηκε άριστα σε Βιομηχανικό Μουσείο Ελαιουργίας, παρουσιάζοντας την πλήρη διαδικασία παραγωγής λαδιού, από τους παλιούς χώρους αποθήκευσης ελιών, τις λεγόμενες μπατές, οικιακές εκθέσεις σχετικές με όσους έχουν εργάζονται με αυτόν τον ευλογημένο καρπό για αιώνες, στα εργαλεία τους και τις αλλαγές που συνέβησαν στην κοινότητα της Λέσβου μετά την εκβιομηχάνιση. Σήμερα, το ελαιόλαδο της Λέσβου είναι διάσημο και θεωρείται από τα καλύτερα στην Ελλάδα. Εξυπακούεται λοιπόν ότι το λάδι της Λέσβου έχει βραβευτεί επανειλημμένα σε διεθνείς διαγωνισμούς ενώ πολλαπλασιάστηκαν οι εγκαταστάσεις εμφιάλωσης έξτρα παρθένου ελαιολάδου σε πολύ ελκυστικές συσκευασίες με σκοπό τις εξαγωγές.
Συμβουλή: Αγοράστε ένα καρβέλι φρεσκοψημένο ψωμί και τοπική ρίγανη για να το βουτήξετε στο ζεστό ελαιόλαδο καθώς ρέει από την πρέσα! Οι πιο αγνές γεύσεις, κατευθείαν από τη γη. Ένα αληθινό δώρο της φύσης στη Λέσβο. Είναι ο «πραγματικός» χρυσός!
H Λέσβος τον 19ο αιώνα τροφοδοτούσε τις αγορές της Ευρώπης με λάδι πρώτης ποιότητας. Οι κομψές Γαλλίδες των σαλονιών απολάμβαναν τα αγνά μοσχοσάπουνα από τα περίφημα σαπωνοποιεία του νησιού. Οι Μυτιληνιοί βιομήχανοι και έμποροι ελαιολάδου και σαπουνιού έστησαν τις επαύλεις τους γύρω στην πόλη, το Πλωμάρι, το Μόλυβο. Έχτισαν τα βιομηχανικά τους κτήρια (εργοστάσια, λιοτρίβια κ.λπ.) με μια μοναδική αρχιτεκτονική και συνέβαλαν στον τρόπο ζωής του νησιού, στα γράμματα, στις τέχνες αλλά και στην οργάνωση της κοινωνίας. Οι επαφές με την Ευρώπη έφεραν πλούτο και χάρισαν στο νησί μια συγκλονιστική πολιτισμική επιρροή ορατή μέχρι σήμερα. Το μυτιληνιό λάδι έχει φήμη και θεωρείται ένα από τα καλύτερα της Ελλάδας. Είναι ελαφρύ, εύγευστο και φίνο. Αλλεπάλληλα είναι τα βραβεία για το λεσβιακό λάδι σε διεθνείς διαγωνισμούς, ενώ έχουν πληθύνει οι μονάδες τυποποίησης εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου και μάλιστα σε ελκυστικές συσκευασίες με εξαγωγικό προσανατολισμό.
Χάχλες και Τραχανός
Από χοντροαλεσμένα σιτηρά. Ένα απ’ αυτά είναι και ο τραχανάς ή τραχανός, όπως τον αποκαλούν στη Λέσβο.
Η ανάγκη, αλλά και η εφευρετικότητα μεταμόρφωσε τον τραχανό σε χάχλες, πτάρια ή παπίνες για να μπορεί εύκολα να μεταφέρεται στα χωράφια, μεσοπέλαγα για προσφάι στη βάρκα, ή στο σχολείο. Στη Λέσβο πλάθουνε τον τραχανό και του δίνουν τη μορφή μικρής κούπας, οβάλ ή στρογγυλής και την ονομάζουν χάχλα. Στα σπίτια, συχνά τον πλάθουν σε στρογγυλά σχήματα, σαν μικρά πιτάκια. Σε κάποια μέρη του νησιού τα ονομάζουν πτάρια ή πταρέλια, ενώ παπίνες ονομάζουν τον τραχανό σε σχήμα μικρής πάπιας.
Ο τραχανός γινόταν στα μέσα του καλοκαιριού, αφού είχε θεριστεί η καινούρια σοδειά του σιταριού. Ηλιόλουστος και ζεστός για να μπορέσει να στεγνώσει. Σήμερα αυτό το ταπεινό φαγητό της ανάγκης, αποτελεί έναν πολύτιμο θησαυρό του γαστρονομικού μας πολιτισμού και πηγή έμπνευσης για δεκάδες νοστιμιές. Χάχλες αλειμμένες με ελαιόλαδο Μυτιλήνης, φέτες ντομάτας και λίγο μυτιληνιό τυράκι στο εσωτερικό τους, ψημένες για λίγα λεπτά στο φούρνο. Χάχλες γεμιστές με ψιλοκομμένες μαγειρεμένες μελιτζάνες, σκόρδο και μυρωδικά ή χάχλες με λαχανικά μαγειρεμένα γιαχνί.
Για περισσότερες πληροφορίες, εδώ
και εδώ
Παραδοσιακά εδέσματα- Γυναικείοι Συνεταιρισμοί
Η Λέσβος αποτελεί ένα από τα ελληνικά νησιά όπου η συνεταιριστική δράση των γυναικών έχει ιδιαίτερη σημασία για την τοπική ανάπτυξη, την οικονομία και την πολιτιστική ταυτότητα του τόπου. Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, πολλοί γυναικείοι αγροτουριστικοί συνεταιρισμοί ιδρύθηκαν σε χωριά και κοινότητες του νησιού, με στόχο να διατηρηθούν οι παραδοσιακές γεύσεις και τεχνικές, να ενισχυθεί το εισόδημα των γυναικών της υπαίθρου και να ενισχυθεί η εμπειρία του επισκέπτη που αναζητά αυθεντικά τοπικά προϊόντα και βιώσιμες μορφές τουρισμού.
Οι γυναικείοι αυτοί συνεταιρισμοί λειτουργούν ως κέντρα κοινοτικής και πολιτιστικής δραστηριότητας. Μέσα από τη συλλογική παραγωγή, αναβιώνουν και προβάλλουν τον λεσβιακό γαστρονομικό πολιτισμό, παράγοντας παραδοσιακά προϊόντα όπως μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού, πετιμέζι, λικέρ, ψημένα εδέσματα, πίτες και άλλα εδέσματα, όλα χωρίς πρόσθετα ή συντηρητικά, με πρώτες ύλες που προέρχονται από τη λεσβιακή γη.
Στη Δυτική Λέσβο δραστηριοποιούνται και οι περισσότετοι Γυναικείοι Αγροτουριστικοί Συνεταιρισμοί του νησιού, οι οποίοι συμβάλλουν από το δικό τους μετερίζι στη διατήρηση του γαστρονομικού πολιτισμού και την προβολή του τόπου, καθώς και στην οικονομική ανάπτυξή του.
Στη Λεσβο γεννήθηκε ένας από τους πρώτους γυναικείους συνεταιρισμούς στην Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και συγκεκριμένα ο συνεταιρισμός της Πέτρας.
Ο Συνεταιρισμός Γυναικών Μεσοτόπου ξεκίνησε σαν ιδέα το 1996, για πρώτη φορά, με πρωτοβουλία της Κοινωνικής Παρέμβασης Μεσοτόπου. Χρειάστηκαν δύο χρόνια ώστε η ιδέα αυτή να ριζώσει στο Μεσότοπο. Τον Δεκέμβριο του 1998, ιδρύεται ο Συνεταιρισμός με τη συνεργασία της Κοινωνικής παρέμβασης Μεσοτόπου, εικοσιπέντε γυναικών, και της Γεωργικής υπηρεσίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λέσβου.
Οι κυριότεοι Αγροτουριστικοί Συνεταιρισμοί
Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Μεσοτόπου
Μεσότοπος Λέσβου, 81105
Τηλ.: 22530 96390, 694 4592860
Fax: 22530 96590
E-mail: mesotoposwoman@gmail.com
Url: http://www.mesotoposwomen.com/
Αγροτουριστικός – Αγροβιοτεχνικός Συνεταιρισμός Γυναικών Μήθυμνας
Μήθυμνα Λέσβου, 81108
Τηλ.: 22530 71258
Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Παρακοίλων
Παράκοιλα Λέσβου, 81107
Τηλ. – Fax: 22530 94441
E-mail: info@parakilawomencoop.com
Url: www.parakilawomencoop.com
Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Πέτρας
Πέτρα Λέσβου, 81109
Τηλ.: 22530 41238
E-mai:l womes@otenet.gr
Αγροτουριστικός – Αγροβιοτεχνικός Συνεταιρισμός Γυναικών Πολιχνίτου
Πολιχνίτος Λέσβου, 81300
Τηλ.: 22520 42260
Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Σκαλοχωρίου
Σκαλοχώρι Λέσβου, 81300
Τηλ.: 22530 98887
E-mail: sineterismos2000@gmail.com
Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Αγίας Παρασκευής «Η Σελάδα»
Αγία Παρασκευή Λέσβου, 81102
Τηλ. – Fax: 22530 31196
E-mail: seladacooperative@outlook.com
Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Άγρας «Τα Λεύκα»
Άγρα Λέσβου, 81105
Τηλ.: 22530 95568
Κιν.: 6948646351
Τυρί- Αγροκτηνοτροφικοί Συνεταιρσμοί
Το τυρί της Λέσβου ήταν γνωστό από την αρχαιότητα και τα χρόνια του Ομήρου για την ιδιαίτερη ποιότητα και τη χαρακτηριστική του γεύση. Στην αρχαία Ελλάδα το γάλα θεωρούνταν ιερή τροφή ενώ, σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η τέχνη της τυροκομίας δόθηκε ως δώρο στους κοινούς θνητούς από τους θεούς του Ολύμπου. Η κτηνοτροφία στο νησί της Λέσβου ευνοείται από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα από τις ηφαιστειογενείς περιοχές και τα πολλά βοσκοτόπια ενώ, σε συνδυασμό με το ήπιο κλίμα και την πλούσια χλωρίδα, η ποιότητα του γάλακτος επηρεάζεται θετικά, κάνοντάς το ξεχωριστό για το άρωμα, τη γεύση και τα θρεπτικά συστατικά του.
Το πρόβατο Λέσβου είναι μοναδικός ζωικός γενετικός πόρος όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και διεθνώς και αυτό επειδή μπορεί να παράξει ικανοποιητικά υπό δύσκολες συνθήκες παραγωγής, έχει ελάχιστες απαιτήσεις σε φροντίδα και παρουσιάζει ανθεκτικότητα και μακροζωία. Το πρόβατο Λέσβου έχει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά, διασφαλίζοντας ακόμα και στον έλληνα κτηνοτρόφο των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών της χώρας ένα επαρκές εισόδημα με μικρό κόστος παραγωγής, ιδιαίτερα εάν διατίθενται βοσκότοποι. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «το καταλληλότερο πρόβατο για την αξιοποίηση των ορεινών περιοχών για όλη την Ελλάδα».Το πρόβατο της φυλής Λέσβου έχει «ελεύθερο χαρακτήρα» και έντονο ταμπεραμέντο. Είναι δημοφιλές και επιθυμητό για εκτροφή σε όλη την ελληνική επικράτεια, καθώς είναι λιτοδίαιτο, προσαρμόζεται εύκολα σε ορεινές περιοχές, αξιοποιεί τους ορεινούς
βοσκοτόπους μειώνοντας το κόστος διατροφής του, και εμφανίζει ανθεκτικότητα στις κλιματικές αλλαγές. Προέρχεται από διασταύρωση του εγχώριου λεπτόουρου Ελληνικού
προβάτου με το παχύουρο της Μικράς Ασίας, και έχει συνήθως μαυροκόκκινο χρωματισμό.
Η κτηνοτροφία στη Λέσβο ήταν ένα επάγγελμα που λειτουργούσε πάντα στο πλαίσιο της οικογενειακής παράδοσης και μεταφερόταν από γενιά σε γενιά. Η Λέσβος διατηρεί αναλλοίωτο το προνόμιο των ξεχωριστών τυροκομικών προϊόντων της, που παίζουν θεμελιώδη ρόλο στις τοπικές συνταγές και στη γαστρονομική κουλτούρα του νησιού. Τα περισσότερα από τα τοπικά φαγητά έχουν ως βάση αυτές τις ιδιαίτερες ποικιλίες τυριών, προσθέτοντας μια μοναδικότητα στην παραδοσιακή κουζίνα της Λέσβου.
Τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί σε τυροκομικά προϊόντα ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) και ΠΓΕ (Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης) το περίφημο «λαδοτύρι» της Λέσβου, συσκευασμένο είτε με τον παραδοσιακό τρόπο μέσα σε εκλεκτό ελαιόλαδο είτε σε επικάλυψη παραφίνης, η γραβιέρα Λέσβου και η φέτα Λέσβου.
Το γεγονός βέβαια ότι τα συγκεκριμένα αυτά είδη έχουν το χαρακτηρισμό ΠΟΠ και ΠΓΕ δεν σημαίνει ότι και άλλα τυροκομικά προϊόντα της Λέσβου χωρίς χαρακτηρισμό (κασέρι, μυζήθρα, τουλουμοτύρι κ.λπ.) δεν είναι αντίστοιχης ποιότητας.
Οι κυριότεροι από τους αγροκτηνοτροφικούς συνετερισμούς της Δυτικής Λέσβου :
-Ο Αγροτικός Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Μεσοτόπου
Ο συνεταιρισμός δραστηριοποιείται στη νοτιοδυτική πλευρά της Λέσβου στο χωριό Μεσότοπος, ένα ημιορεινό κτηνοτροφικό χωριό που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την εκμετάλλευση της γεωργικής γης, την κτηνοτροφία και τη θάλασσα.
-Γαλακτοκομική Λέσβου
Τα τυριά της Γαλακτοκομικής Λέσβου θα βρείτε στα σουπερμάρκετ: ΑΒ Βασιλόπουλος, Βερόπουλος, Bazaar, Κρητικός, Προμηθευτική Τροφίμων, Extra και σε άλλα καταστήματα τροφίμων.
Χύδηρα τηλ. 22530 51402 www.lesvosdairy.com )
Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μανταμάδου
Η Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μανταμάδου Λέσβου αποτελείται από 28 κτηνοτρόφους, όλοι μέλη του συνεταιρισμού, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες. Η Οργάνωση παραγωγών αναγνωρίστηκε επισήμως στις 30/5/2018 ύστερα από αίτηση στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Όμως η συλλογικότητα στη συγκέντρωση και επεξεργασία γάλακτος μετράει δεκαετίες αφού, ήδη από το 1959, οι κτηνοτρόφοι του χωριού Μανταμάδος είχαν ενώσει τις δυνάμεις του με σκοπό την από κοινού διαχείριση του προϊόντος τους.
Η Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Ελαιουργικού Συνεταιρισμού Μηθύμνης
Η Οργάνωση Παραγωγών αιγοπρόβειου γάλακτος του Αγροτικού Ελαιουργικού Συνεταιρισμού Μηθύμνης ιδρύθηκε στις 04/07/2018 με πρωτοβουλία των παραγωγών – μελών του Συνεταιρισμού, από 56 μέλη που παραδίδουν το γάλα τους, γάλα το οποίο λόγω του τρόπου βόσκησης αλλά και του νησιωτικού χαρακτήρα έχει ιδιαίτερα οργανοληπτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Στόχος της οργάνωσης παραγωγών είναι να αυξάνει και να βελτιώνει καθημερινά την παραγωγή γάλακτος της δίνοντας μεγάλη σημασία στην ποιότητα του γάλακτος που συλλέγει.
Ένωση Κτηνοτρόφων προβάτου φυλής Λέσβου
To Mάρτιο του 2017 μία ομάδα νέων και πρωτοπόρων παραγωγών από όλη τη Λέσβο ιδρύουν το Σωματείο «Ένωση Κτηνοτρόφων Προβάτου Φυλής Λέσβου».
Ο βασικός στόχος αυτής της Ένωσης των είκοσι περίπου ατόμων, είναι η εφαρμογή γενετικής βελτίωσης στο πρόβατο της φυλής Λέσβου.
Συνταγές με άρωμα Λέσβου
Σφουγγάτο
https://www.gastronomos.gr/syntagh/sfoyggato-mytilinis/65911/
Χάχλες στον φούρνο, γεμιστές με λαχανικά και φέτα
https://www.gastronomos.gr/syntagh/cha-chles-ston-foy-rno-gemistes-me-lachanika-kai-feta/281167/
Πατάτες Ογκρατέν με Λαδοτύρι Λέσβου
https://www.stratosiosifellis.com/post/gratin-potatos
Το Σελινάτο της Λέσβου
https://www.stratosiosifellis.com/post/selinato-lesvou
Kρεμμυδοντολμάδες Λέσβου (Σουγάνια με λαχανικά, ρύζι και τυρί)
https://www.stratosiosifellis.com/post/kremmidontolmades-lesvou
Σουγάνια από τον Αλέξανδρο Παπανδρέου
Ντολμαδάκια Γιαλαντζί
https://www.stratosiosifellis.com/post/ntolmadakia
Γκιουζλεμέδες
https://www.bovary.gr/living/taste/gkioyzlemedes-mytilinis-syntagi-tiganopsomo-me-feta
Βράσμα, Ριτσέλ και φοινίκια
Οι Μεσοτοπίτισσες έχουν χερικό! Νερό να βράσουν, ριτσέλ’ θα γίνει!» έλεγαν παλιότερα στα γύρω χωριά της δυτικής Λέσβου, όπου βρίσκεται ο Μεσότοπος.
Με τις φράσεις αυτές ήθελαν να τονίσουν την αξιοσύνη και την ιδιαίτερη ικανότητα που είχαν οι Μεσοτοπίτισσες στην κουζίνα. Με αξιοθαύμαστη επινοητικότητα και φαντασία έστηναν κάθε μέρα το χαρανί (= κατσαρόλα). Κι από ανέσεις; Ανύπαρκτες… Έπρεπε όμως καθημερινά να ετοιμάσουν καλό, θρεπτικό και νόστιμο φαγητό για την, κατά κανόνα, πολυμελή τους οικογένεια. Να αβγατίσουν τα λιγοστά υλικά για να χορτάσουν τα πολλά πεινασμένα στόματα. Και μπορεί τα υλικά να ήταν λίγα, ήταν όμως πάντα καλής ποιότητας, αφού η αγροτική τους κουζίνα βασιζόταν στην αυτάρκεια.
Στα τέλη καλοκαιριού με αρχές φθινοπώρου μάζευαν τα σύκα και τα έλιαζαν για το χειμώνα. Όταν ήταν έτοιμα, τα διάλεγαν χωρίζοντάς τα σε αυτά που ήταν 1ης ποιότητας και προορίζονταν για φάγωμα και στα 2ης ποιότητας, τα απόσυκα, όπως τα έλεγαν. Από αυτά έφτιαχναν βράσμα (=πετιμέζι).
Το βράσμα το χρησιμοποιούσαν με πολλούς τρόπους. Με αυτό περίχυναν τη φρέσκια μυζήθρα, το πρόσθεταν στο σιρόπι για τους λουκουμάδες, στο σιρόπι για τα φοινίκια (μελομακάρονα).
Αλλά η πιο ωραία παρασκευή τους ήταν το ρετσέλι, στη ντοπιολαλιά ριτσέλ’. Το ριτσέλ’ είναι ένα γλυκό φτιαγμένο από βράσμα μαζί με το οποίο βράζονται φρούτα και λαχανικά (κολοκύθι, φλούδες πορτοκαλιού, μελιτζάνα). Το φύλαγαν μέσα σε κουτρούπια πήλινα με καπάκι και το σέρβιραν όπως τα γλυκά κουταλιού.
Μουσική επιλογή: “Το σαντικλέρι” (παραδοσιακό τραγούδι από το Μεσότοπο).
Για περισσότερες πληροφορίες, εδώ
Πλατσέντα: Το σιροπιαστό Χριστουγεννιάτικο γλυκό από τη Λέσβο
Πλατσέντα: Το σιροπιαστό Χριστουγεννιάτικο γλυκό από τη Λέσβο
Σαρδέλα Καλλονής
Η σαρδέλα Καλλονής είναιτο πρώτο αλιευτικό προϊόν της Ελλάδας που κατοχυρώνεται ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), μια σημαντική αναγνώσριση για την τοπική γαστρονομία και αλιευτική παράδοση, με το ψάρεμα να γίνεται στον κόλπο της Καλλονής στη Λέσβο και να χαρακτηρίζεται από τη μοναδική γεύση και το πάχος της, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όπως αναφέρουν δημοσιεύματα. Είναι γνωστή για την ιδιαίτερη γεύση της, το πάχος της και την ικανότητά της να παστώνεται γρήγορα, αποτελώντας βασικό στοιχείο της τοπικής κουζίνας. Πέρα από το πάστωμα (το λεσβιακό “σούσι”), μαγειρεύεται ψητή, τηγανητή ή στο φούρνο. Ο κόλπος της Καλλονής φιλοξενεί το Φεστιβάλ Σαρδέλας για να γιορτάσει και να προωθήσει το μοναδικό αυτό προϊόν.
Η γνωστή «γιορτή της σαρδέλας» διοργανώνεται από το Δήμο της Δυτικής Λέσβου ως συνέχεια της Κοινότητας της Σκάλας Καλλονής, που ξεκίνησε αυτή τη γιορτή-θεσμό πριν από περισσότερα από 30 χρόνια. Πλέον, αποτελεί ένα φεστιβάλ γαστρονομίας με κεντρικό προϊόν τη σαρδέλα, που μαγειρεύεται και σερβίρεται στον κόσμο από όλο το νησί, ντόπιους και επισκέπτες, που συρρέει για να ζήσει ένα βιωματικό ταξίδι στις γεύσεις, τη μουσική και την παράδοση του νησιού.
Πότε ψαρεύεται η σαρδέλα Καλλονής, πώς παστώνεται;
Η «παπαλίνα» όπως είναι γνωστή στη Λέσβο η σαρδέλα της Καλλονής, με όποιο τρόπο κι αν αυτή μαγειρεύεται, έχει γίνει συνώνυμο με τη λεσβιακή κουζίνα, τη Σκάλα Καλλονής στο μυχό του ομώνυμου κόλπου στα δυτικά του νησιού και της Λέσβου ολόκληρης. Ψαρεύεται σε μεγάλες ποσότητες από τα μέσα Μαΐου μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, αλλά η κορυφαία της στιγμή γευστικά ιδιαίτερα λόγω του πάχους, είναι λίγο πριν, κατά τη διάρκεια και λίγο μετά, τον Αύγουστο. Τότε είναι που αποτελεί και το βασικό συστατικό του λεσβιακού «σούσι». Ενός μοναδικού λεσβιακού παρασκευάσματος με γεύση φρέσκου ψαριού ελαφρά υφάλμυρη. Η σαρδέλα της Καλλονής παστώνεται με χοντρό αλάτι το πρωί ή το μεσημέρι για να καταναλωθεί λίγες ώρες μετά, το μεσημέρι ή το βράδυ αντίστοιχα. Μαγειρεύεται όμως και με πολλούς άλλους τρόπους. Ψητή στα κάρβουνα, τηγανιτή, στο φούρνο ακόμα και σούπα.
Η γιορτή της Σαρδέλας-Sardine Festival
Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου διοργανώνει κάθε χρόνο τη Γιορτή της Σαρδέλας Καλλονής
Το Κορυφαίο σε επισκεψιμότητα γαστρονομικό γεγονός στη Λέσβο, λαμβάνει χώρα κάθε αρχές Αυγούστου στην Σκάλα Καλλονής της Λέσβου, για να γιορτάσει την παράδοση και τη σημασία της μοναδικής σε γεύση και μεγέθους σαρδέλας Καλλονής – της “παπαλίνας”, στην τοπική κουλτούρα και οικονομία. Ένας θεσμός που ξεκίνησε πριν 44 χρόνια για να τιμήσουν οι ντόπιοι την πλούσια αλιευτική τους παράδοση, σήμερα συνεχίζει με πληθώρα δράσεων, live μαγειρέματα καταξιωμένων σεφ, έκθεση τοπικών προϊόντων και κεράσματα, ημερίδες, παρουσιάσεις βιβλίων, μουσικοχορευτικά σχήματα κ.α. για την ανάδειξη του γαστρονομικού και τουριστικού μας προϊόντος και την επίτευξη της εξωστρέφειας. Πλέον, είναι θέμα χρόνου να ολοκληρωθεί η διαδικασία ώστε η σαρδέλα της Καλλονής να αναγνωριστεί επίσημα ως το πρώτο αλιευτικό προϊόν με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), γεγονός που σημαίνει πως θα είναι (και επίσημα) σύμβολο, τεχνική, μνήμη και ταυτότητα.
Στόχος του φεστιβάλ, είναι η ανάδειξη των τοπικών προϊόντων, η ενίσχυση της κοινότητας, η εξωστρέφεια του νησιού και φυσικά η εμπειρία ενός μοναδικού παραδοσιακού γλεντιού.
Στην ιδιαίτερη «κουζίνα» του φεστιβάλ το 2025, καταξιωμένοι σεφ όπως οι Λευτέρης Λαζάρου, Μαρία Εκμεκτσίογλου και Καλλιόπη Μπεζαντέ, παρουσίασαν τα πιο εκλεκτά πιάτα, ενώ ο Στράτος Ιωσηφέλλης ανέλαβε τον ρόλο του οικοδεσπότη σεφ.
Το φεστιβάλ δεν είναι βέβαια μόνο μια γευστική εμπειρία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μουσικές βραδιές και παραδοσιακούς χορούς που θα παρασύρουν τους επισκέπτες στον ρυθμό του Αιγαίου.
Το 2025 Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου κατέκτησε το Bronze βραβείο στα «Event Awards 2025», για τη διοργάνωση του Φεστιβάλ – Γιορτή Σαρδέλας Καλλονής του περασμένου καλοκαιριού.
Αναλυτικότερα, ο Δήμος Δυτικής Λέσβου βραβεύτηκε στην κατηγορία Gastronomy Events που αφορά σε εκδηλώσεις για την γαστρονομία και τη μαγειρική τέχνη, φεστιβάλ γεύσης, εκθέσεις τροφίμων, γαστρονομικά events με συμμετοχή διακεκριμένων σεφ και παρουσιάσεις νέων τάσεων στη μαγειρική.
Περισσότερα στη σελίδα του φεστιβάλ στο facebook https://www.facebook.com/profile.php?id=100095260247312
Lesvos Food Fest
Το 2017, το LESVOS FOOD FEST ήρθε να συμπληρώσει με τα αρώματα και τις γεύσεις του, τις υπόλοιπες αθλητικές, πολιτιστικές και εναλλακτικές εκδηλώσεις που διοργανώνει ο Φορέας Τουρισμού Μολύβου, στο πλαίσιο δράσεων του δικτύου LESVOS THE OTHER AEGEAN®. Φέτος βρίσκεται αισίως στην 7η χρονιά της γευστικής του πορείας
Εμπνευστής του φεστιβάλ είναι το Σωματείο Εστιατόρων και Συναφών Επαγγελματιών Μολύβου που στοχεύει μέσα από τις εκδηλώσεις του, να αναδείξει και να διαδώσει την Λεσβιακή γαστρονομική παράδοση.
Τα πιο χαρακτηριστικά σύμβολα της γαστρονομίας του νησιού απεικονίζονται στο λογότυπο του φεστιβάλ (σαρδέλα, γλυκάνισος, ελιά) και συνθέτουν ένα σύγχρονο μοτίβο, που εκφράζει την γιορτινή μας διάθεση καθώς μαζευόμαστε γύρω από το τραπέζι.
To LESVOS FOOD FEST μέσα από δυναμικές δράσεις του στοχεύει:
- στην προβολή των τοπικών προϊόντων και των παραγωγών τους
- στην ανάδειξη της γαστρονομικής παράδοσης και την αναζήτησή της μέσα από νέες γαστρονομικές τάσεις
- στην δημιουργία γαστριμαργικών εμπειριών για τον επισκέπτη
- στην δικτύωση των επαγγελματιών εστίασης και των τοπικών παραγωγών
- στην εκπαίδευση και επιμόρφωση από επιστήμονες και ειδικούς, σε θέματα γαστρονομικού ενδιαφέροντος
Το Lesvos Food Fest αναδεικνύει τη γη, το τοπίο, τους ανθρώπους, την ατμόσφαιρα που συνθέτουν την ταυτότητα της Λεσβιακής γαστρονομίας και μας ταξιδεύει στη Λέσβο… στο Αιγαίο.
Ανακαλύψτε την γευσιγνωσία του τόπου μας , εδώ