Το Ιερό του Μέσσου
Το Ιερό του Μέσσου, κέντρο παλλεσβιακής λατρείας και έδρα του «Κοινού των Λεσβίων», βρίσκεται μέσα στα όρια της επικράτειας της αρχαίας Πύρρας, πο ανήκει γεωγραφικά στον Δήμο Δυτικής Λέσβου.
Στους αρχαϊκούς χρόνους κατασκευάστηκε το πρώτο λατρευτικό κτίριο, με ορθογώνια κάτοψη και βωμούς, λείψανα του οποίου σώζονται εντός του θεμελίου του υστεροκλασικού ναού (330-300 π.Χ.).Το Ιερό του Μέσσου, βρίσκεται στην ομώνυμη κοιλάδα, 35 χλμ. από την Μυτιλήνη, 5 χλμ. από την αρχαία Πύρρα και 7,5 χλμ. από την αρχαία Αρίσβη.
Το όνομά του οφείλεται στη θέση του στο μέσο του νησιού. Η πρώτη αναφορά στο ιερό έγινε από το Γάλλο περιηγητή M. Boutan, ενώ ο Γερμανός R. Koldewey διενήργησε τις πρώτες ανασκαφές τον Δεκέμβριο του 1885 και τον Ιανουάριο του 1886. Οι επόμενες ανασκαφές έγιναν στο διάστημα 1965-67 από τον τότε Έφορο Β΄ Πετράκο, ενώ πραγματοποιήθηκε και περισυλλογή των διάσπαρτων στον χώρο του ιερού και στον ευρύτερο χώρο του κόλπου της Καλλονής αρχιτεκτονικών του μελών. Δοκιμαστικές τομές διενεργήθηκαν από την Κ΄ ΕΠΚΑ το 1988 και επαναλήφθηκαν κατά το 1995-7.
Ο ναός είναι ψευδοδίπτερος ιωνικός με 8Χ14 κίονες. Οι διαστάσεις του είναι 41,55 Χ 23,78 μ. Σώζεται ιδιαίτερα καταστραμμένος στο επίπεδο της θεμελίωσης και σε τμήμα του κατώτερου δόμου της τριβαθμιδωτής κρηπίδας. Από την πρώτη ανασκαφική έρευνα στα τέλη του 19ου αιώνα έως και σήμερα έχουν μελετηθεί χιλιάδες θραύσματα από το βάναυσα κατεστραμμένο μνημείο αποκαθιστώντας την αρχική μορφή του. Ο θριγκός του πτερού αποτελείται από τριταινιωτό επιστύλιο, ακόσμητη ζωφόρο, τα οποία επιστέφονται με ιωνικά κυμάτια, γεισίποδες, οριζόντιο γείσο, σίμη με διακόσμηση ανάγλυφης βλαστόσπειρας και επαέτια σίμη με διακόσμηση ανθεμίων και ανθών λωτού. Ο ναός δεν είχε αετωματικά γλυπτά.
Το Ιερό σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη ήταν αφιερωμένο στη Λεσβιακή Τριάδα (τον Δία, την Ήρα και τον Διόνυσο). Μετά την καταστροφή του στην υστερορωμαϊκή εποχή ο χώρος απέκτησε εργαστηριακή χρήση, η οποία τεκμηριώνεται από την αποκάλυψη 7 κλιβάνων. Την παλαιοχριστιανική εποχή πάνω στο δάπεδο του αρχαίου ναού ιδρύθηκε παλαιοχριστιανική κοιμητηριακή βασιλική ίχνη της οποίας διακρίνονται κυρίως στα ανατολικά. Τη βασιλική διαδέχθηκε το μεσοβυζαντινό μονόχωρο εκκλησίδιο αφιερωμένο στη λατρεία του Ταξιάρχου Μιχαήλ, η λατρεία του οποίου συνεχίζεται έως σήμερα.
Περισσσότερα: https://www.efales.gr/arhaoilogikoi-horoi/arhaiologikos-horos-ieroy-toy-messoy
Το μεγάλο πανηγύρι του Ταξιάρχη στον Μανταμάδο
Το μεγαλύτερο θρησκευτικό γεγονός της Λέσβου –και όχι μόνο–, το πανηγύρι του Ταξιάρχη στον Μανταμάδο, με δεκάδες χιλιάδες προσκυνητές από όλα τα μέρη της Ελλάδας αλλά και από τη γειτονική Τουρκία, πραγματοποιηείται στις αρχές Μαϊου. Το πανηγύρι για επέτειο από τα εγκαίνια του ιστορικού ναού συγκεντρώνει δεκάδες χιλιάδες προσκυνητές που έρχονται στο νησί με κάθε μέσο.Πλοία και αεροπλάνα είναι γεμάτα, ενώ πολλοί προσκυνητές έρχονται από τη βόρεια Ελλάδα μέσω Τουρκίας.
Πολλοί είναι και οι Τούρκοι προσκυνητές που έρχονται είτε για λόγους θρησκευτικότητας (η μουσουλμανική θρησκεία αποδέχεται την ύπαρξη των αγγέλων) είτε για να παρακολουθήσουν το μοναδικό δρώμενο. Πολλοί είναι και οι Ρομά προσκυνητές που ιδιαίτερα τιμούν τον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Θεωρούν τον Ταξιάρχη προστάτη τους λόγω του σκούρου χρώματος της εικόνας, της μοναδικής ανάγλυφης στην ορθοδοξία εικόνας του στο ναό.
https://www.taxiarhismantamadou.gr/
Προσκυνητές φτάνουν στο ναό του Ταξιάρχη με τα πόδια διανύοντας επί ώρες πολλά χιλιόμετρα από όλα τα σημεία της Λέσβου, άλλοι πάλι προσέρχονται κατά την παράδοση με άλογα! Στο σύνολό τους κουβαλάνε μεγάλες λαμπάδες ή τα παραδοσιακά δώρα στον Μανταμαδιώτη Ταξιάρχη, μεταλλικά παπούτσια που «ο Αρχάγγελος χρειάζεται αφού τα φθείρει τρέχοντας συνέχεια για τους ανθρώπους».
Τα θρησκευτικά δρώμενα κορυφώνονται την Κυριακή το πρωί με πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία ενώ ακολουθεί η περιφορά εικόνας των Αρχαγγέλων και η ευλογία, και στη συνέχεια η διανομή του παραδοσιακού «κισκέτς» (κεσκέκι) – απογόνου της αρχαιοελληνικής «πολυσπορίας».
Το φαγητό από κρέας και σιτάρι –προσφορά όλα πιστών– βράζει όλη νύχτα, από το Σαββάτο το βράδυ, σε τεράστια καζάνια. Η διανομή του ολοκληρώνει το πνεύμα της ενότητας και της φιλοξενίας που διατρέχει το πανηγύρι αλλά και το χαρακτήρα της πολυπολιτισμικότητας που έχει αποκτήσει.Η προετοιμασία του κισκέτς, που παρασκευάζεται με παραδοσιακές συνταγές από τις οικογένειες του χωριού, ενισχύει τον κοινοτικό χαρακτήρα της γιορτής.
Παράλληλα, η περιφορά της εικόνας, συνοδεία παραδοσιακών χορών και μουσικής, δημιουργεί μια μοναδική ατμόσφαιρα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν.
Η ιστορία του Ταξιάρχη
Ο Ταξιάρχης του Μανταμάδου είναι ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας, με την εκκλησία του να δεσπόζει σε έναν κατάφυτο χώρο γεμάτο ελιές και πεύκα, λίγο έξω από το χωριό. Ο αρχικός ναός χρονολογείται πριν από το 1700, ενώ το 1879 ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων. Η ανάγλυφη εικόνα του Αγίου, μοναδική στη Λέσβο, φιλοτεχνήθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, από έναν μοναχό που επέζησε από επιδρομή πειρατών.Χρησιμοποιώντας πηλό από το χώμα και το αίμα των σφαγιασθέντων μοναχών, δημιούργησε το εικόνισμα, αποδίδοντας τη σωτηρία του στον Ταξιάρχη.
Η εικόνα, με το σκοτεινό πρόσωπο του Αγίου που προβάλλει από το ασημένιο πλαίσιο, εμπνέει δέος. Οι πιστοί προσκυνητές αναφέρουν ότι η έκφραση του Ταξιάρχη αλλάζει, από αυστηρή και απόμακρη σε ήρεμη και οικεία, πιστεύοντας ότι ο Άγιος επικοινωνεί μαζί τους μέσω αυτών των αλλαγών. Ο Ταξιάρχης θεωρείται προστάτης όχι μόνο του Μανταμάδου αλλά και ολόκληρης της Λέσβου.
Το προσκύνημα φιλοξενεί σημαντικά κειμήλια, όπως τον αρχιερατικό σάκο του εθνομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’, που αγοράστηκε σε δημοπρασία από τον Μανταμαδιώτη μητροπολίτη Πορφύριο Φωτιάδη και δωρήθηκε στην εκκλησία. Επιπλέον, ο ναός διατηρεί παλιά ευαγγέλια, χρυσοκέντητο επιτραχήλιο του 1656, εικόνες του 16ου αιώνα και την αρχαία πηγή αγιάσματος, που θεωρείται ιαματική.
Ο τάφος του μητροπολίτη Πορφυρίου, με την εντοιχισμένη πλάκα, αποτελεί ακόμη ένα σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες.
Πηγή Πληροφοριών: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Στρατής Μπαλάσκας.
Σύμφωνα με την παράδοση, η μονή υπήρχε ήδη τον 10ο αι. και προς το τέλους του δέχθηκε επίθεση Σαρακηνών πειρατών, οι οποίοι κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις της και σφαγιάσαν τους μοναχούς της. Σώθηκε μόνον ένας δόκιμος, ο Γαβριήλ, ο οποίος είχε κρυφτεί στη στέγη του ναού και με την αναχώρηση των πειρατών κατασκεύασε τη θαυματουργή εικόνα του Ταξιάρχη με πηλό και αίμα των σφαγιασθέντων μοναχών.
Η πρώτη ιστορική μαρτυρία για την ύπαρξη της μονής, ωστόσο, είναι ένα έγγραφο του 1661 και μια σύγχρονη αυτού επιγραφή στο ναό. Είναι γνωστό κι ότι τον 18ο αι. το παλαιό μικρό καθολικό αντικαταστάθηκε από νέο μεγαλύτερο ναό. Το σημερινό καθολικό, το οποίο δεσπόζει στη μέση του αυλογύρου, οικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1879 και αποτελεί τρίκλιτη βασιλική. Το συγκρότημα έχει όψη φρουρίου, καθώς περιβάλλεται από ψηλά κτήρια και πυργοκωδωνοστάσιο στη βορειοδυτική πλευρά.
Φωτογραφία: Στρατής Βέρρος
Επίσκεψη στο Πάρκο του Απολιθωμένου Δάσους,
Η Λέσβος διαθέτει μοναδικό πλούτο γεωλογικών μνημείων και τοπίων φυσικού κάλλους, οικοτόπων και πολιτιστικών μνημείων τα οποία συνέβαλαν στην αναγνώριση και ένταξή της στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO.
Στο δυτικό τμήμα της δεσπόζει το Απολιθωμένο Δάσος, ένα μοναδικό τεκμήριο της γεωλογικής ιστορίας, το οποίο έχει κηρυχθεί «Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης». Η Λέσβος είναι διάσπαρτη από, ένα πλήθος μοναδικής αξίας και σπουδαιότητας ,γεωλογικά μνημεία και γεωμορφές. Μερικά από αυτά είναι εντυπωσιακά ηφαίστεια, θερμές πηγές, σημαντικές απολιθωματοφόρες θέσεις, μεγάλα γεωλογικά ρήγματα, καταρράκτες, παράκτιες γεωμορφές που αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της γεωλογικής ιστορίας που μαρτυρούν την εξέλιξης της λεκάνης του Αιγαίου.
Η επίσκεψη στην περιοχή του Πάρκου αποτελεί μία μοναδική εμπειρία. Η πληθώρα των ιστάμενων απολιθωμένων κορμών, αλλά και η άριστη κατάσταση διατήρησής τους, εντυπωσιάζουν όλους τους επισκέπτες του.
Στο Πάρκο του Απολιθωμένου Δάσους, η συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, έχει φέρει στο φως πολλά φυτικά απολιθώματα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ο υψηλότερος μέχρι σήμερα γνωστός ιστάμενος κορμός απολιθωμένου δένδρου, όχι μόνο για την Λέσβο αλλά με βεβαιότητα για ολόκληρη της Ευρώπη.
Το ύψος του είναι 7,02 μέτρα και η περίμετρος του 8,58 μέτρα και αποτελεί πρόγονο του σύγχρονου δένδρου της Σεκόιας.
Κατά τις ανασκαφές που υλοποιεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου έχουν επίσης αποκαλυφτεί πολλά τμήματα απολιθωμένων φυτών (καρποί, φύλλα, κλαδιά, ρίζες), τα οποία εκτίθενται στις αίθουσες του Μουσείου.
Κατά τη διάρκεια της περιήγησης σας μπορείτε να θαυμάσει τις μοναδικές εμφανίσεις Πρωτοπευκίδων, οι οποίες σχηματίζουν μικρές συστάδες και αποτελούν τους προγόνους του σύγχρονου Πεύκου.
Οι περισσότεροι απολιθωμένοι κορμοί ανήκουν στην οικογένεια των Ταξοδιειδών (Taxodiaceae) που αποτελούν προγονικές μορφές του σύγχρονου είδους Σεκόια η Αειθαλής που φύεται στις δυτικές ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην οικογένεια αυτή ανήκει και ο μεγαλύτερος κατακείμενος κορμός Κωνοφόρου δένδρου (με μήκος μεγαλύτερο των 20 μέτρων) καθώς και οι μεγάλοι ιστάμενοι κορμοί Σεκόιας.
Για την διευκόλυνση του επισκέπτη στο Πάρκο, έχουν δημιουργηθεί τρεις θεματικές διαδρομές, οι οποίες επιτρέπουν την καλύτερη γνωριμία με τα απολιθώματα.
Στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου μπορείτε να βρείτε τον υπαίθριο οδηγό επίσκεψης στο Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους στη θέση Μπαλή Αλώνια, με αναλυτικές πληροφορίες για όλες τις απολιθωματοφορές θέσεις και τις διαδρομές.
Επισκεφθείτε τα 4 Πάρκα του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου και ζήστε μία μοναδική εμπειρία. Το πάρκο Μπαλή-Αλώνια, το πάρκο Σιγρίου, το πάρκο Πλάκας, το πάρκο Νησιώπης καθώς και οι απολιθωματοφόρες θέσεις κατά μήκος του δρόμου Αντίσσης-Σιγρίου σας περιμένουν.
Εντυπωσιακά ριζικά συστήματα, ιστάμενοι και κατακείμενοι απολιθωμένοι κορμοί αγγειόσπερμων και κωνοφόρων δένδρων με μοναδικά χρώματα και πληθώρα απολιθωμένων κλαδίσκων, φύλλων και κώνων ιδιαίτερης επιστημονικής αξίας, σας προσκαλούν να ανακαλύψετε τη μοναδική ιστορία του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.
Καθώς ο ζεστός καιρός υποχωρεί, οι συνθήκες γίνονται ιδανικές για να εξερευνήσετε τα Πάρκα του Απολιθωμένου Δάσους και να ξεδιπλώσετε όλα τα μυστικά του Απολιθωμένου Δάσους, ενός μοναδικού μνημείου της φύσης. Σε όλα τα πάρκα υπάρχουν περιπατητικά μονοπάτια που σας οδηγούν στις απολιθωματοφόρες θέσεις, καθώς και σημεία στάσης και ανάπαυσης όπου μπορείτε να ξεκουραστείτε και να απολαύσετε την πανοραμική θέα.
Το θαλάσσιο Πάρκο Απολιθωμένου Δάσους Νησιώπης είναι το πρώτο θαλάσσιο πάρκο απολιθωμάτων που έχει δημιουργηθεί στον ελληνικό χώρο και η επίσκεψη σε αυτό αποτελεί μια μοναδική εμπειρία. Οι επισκέπτες του πάρκου μπορούν να περιηγηθούν τόσο στο χερσαίο τμήμα της νησίδας όπου έχουν δημιουργηθεί περιπατητικές διαδρομές όσο και στη θαλάσσια περιοχή γύρω από τη Νησιώπη με ειδικό σκάφος που διαθέτει γυάλινο πυθμένα για την παρατήρηση του βυθού. Οργανωμένες επισκέψεις πραγματοποιούνται καθημερινά την καλοκαιρινή περίοδο, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.
Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα – Κυριακή: 08:00 – 16:00
Για περισσότερες πληροφορίες για τα 4 Πάρκα του Απολιθωμένου Δάσους: https://www.lesvosmuseum.gr/parks
Για να βρείτε οδηγίες σχετικά με την πρόσβαση στα Πάρκα: https://www.lesvosmuseum.gr/pos-na-erthete-sta-parka
Στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου μπορείτε να βρείτε και τους οδηγούς επίσκεψης στα Πάρκα του Απολιθωμένου Δάσους με αναλυτικές πληροφορίες για όλες τις απολιθωματοφόρες θέσεις και τις διαδρομές.
Πηγη πληροφοριών: https://www.lesvosgeopark.gr/
Το παραδοσιακό έθιμο των “Κουδουνάτων” Μεσοτόπου
Οι Κουδουνάτοι στο Μεσότοπο. Και τις τρεις Κυριακές της Αποκριάς, οι Κουδουνάτοι, άνδρες που φορούν ποιμενικά κουδούνια, μεταμορφώνονται σε ζώα και αναβιώνουν την αρχέγονη διονυσιακή παράδοση. Συμβολίζουν ψυχές πεθαμένων που έχουν τη δύναμη να γονιμοποιούν τη γη και τριγυρίζουν στους δρόμους του χωριού.
Στην άγρια δύση της Λέσβου, όπως αποκαλείται η ευρύτερη περιοχή λόγω των ηφαιστειογενών πετρωμάτων της και θυμίζει σκηνικό ταινίας γουέστερν, το παραδοσιακό έθιμο των «Κουδουνάτων» αναβιώνει κάθε χρόνο την Κυριακή της Αποκριάς.
Σαπφώ η Ερέσια
Γεννήθηκε στην Eρεσσό της Λέσβου, ίσως γύρω στο 630, φαίνεται όμως ότι έζησε κυρίως στη Mυτιλήνη. H Σαπφώ πρέπει να προερχόταν από οικογένεια ευγενών. Eξόριστη από τον Πιττακό, πέρασε σημαντικό μέρος της ζωής της στη Σικελία. Στα τέλη του έβδομου αιώνα ήταν πλέον ποιήτρια πασίγνωστη.
H Σαπφώ συνέθεσε στην αιολική διάλεκτο. Tο ομηρικό γλωσσικό υλικό χρησιμοποιείται αραιά, αλλά δημιουργικά, και σχεδόν ποτέ σαν απλό στολίδι του λόγου.
Oι Aλεξανδρινοί φιλόλογοι διαιρούν το έργο της σε εννέα βιβλία λυρικών ποιημάτων, μαζί με επιγράμματα, ελεγειακά και ιαμβικά ποιήματα. H κατανομή των απάντων της σε εννέα βιβλία έγινε σύμφωνα με τα μέτρα που χρησιμοποίησε.H Σαπφώ φέρεται ως το κέντρο ενός κύκλου νεανίδων που συνδέονταν στενά μαζί της. Συνάγεται ότι η ομάδα της είχε σχέση με τη λατρεία και ότι οι πανηγυρικοί εορτασμοί αποτελούσαν τις υψηλές ώρες αυτού του κύκλου.
Mολονότι η Σαπφώ έγραψε και για άλλα θέματα, το σημαντικότερο από όλα ήταν ο έρωτας στις ποικίλες εκφάνσεις του. Oι συνθέσεις της, σε ύψιστο βαθμό μελωδικές και εκφραστικές, δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό της ως “δεκάτης μούσας”:
ἐννέα τὰς Mούσας φασίν τινες· ὡς ὀλιγώρως·
ἠνίδε καὶ Σαπφὼ Λεσβόθεν ἡ δεκάτη.
Παλατινή Aνθολογία, 9.506
[Kάποιοι λένε πως εννέα είναι οι Mούσες ― τι αστόχαστα!
Iδού η δεκάτη: η Σαπφώ από τη Λέσβο.]
Από τις πιο εμβληματικές μορφές της αρχαιότητας –και από τις ελάχιστες γυναίκες που γνώρισαν τέτοια αναγνώριση στο πέρασμα των αιώνων– έζησε πολύ μπροστά από την εποχή της. Με τον χρόνο αναδείχθηκε σε σύμβολο του φεμινισμού και της queer σκέψης, αποκτώντας μια ακτινοβολία διαχρονική και παγκόσμια.
Το Διεθνές Γυναικείο Φεστιβάλ Ερεσσού (Sappho Women) είναι μια ετήσια, δεκαήμερη γιορτή γυναικείου πολιτισμού, κοινότητας και μουσικής που διεξάγεται στη Σκάλα Ερεσού της Λέσβου, τον τόπο γέννησης της Σαπφούς.
Περισσότερα εδώ:
“Σαν άνεμος μου τίναξε ο έρωτας τη σκέψη”- Αφιέρωμα στη Σαπφώ
ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΣ: Στα Ροδαφνίδια, τον αρχαιότερο παλαιολιθικό οικισμό του Αιγαίου και στην παραλία των Βατερών
Στα Ροδαφνίδια, έναν ελαιώνα δυτικά του Λισβορίου, βρίσκεται η αρχαιότερη αρχαιολογική θέση της Λέσβου και του Αιγαίου. Εδώ οι μαρτυρίες για την ανθρώπινη δραστηριότητα χρονολογούνται πριν από μισό εκατομμύριο χρόνια και εξής. Η θέση αυτή της Κατώτερης Παλαιολιθικής εποχής αποτελεί αντικείμενο συστηματικής έρευνας και εκπαίδευσης από το Πανεπιστήμιο Κρήτης σε συνεργασία με άλλα ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, υπό τη διεύθυνση της Καθηγήτριας Νένας Γαλανίδου.
Στρατηγικά τοποθετημένα δίπλα στις θερμές πηγές του Λισβορίου και σε κοντινή απόσταση από τον Κόλπο της Καλλονής που σε Παγετώδεις περιόδους μετατρεπόταν σε μια μεγάλη λίμνη, τα Ροδαφνίδια προσφέρουν πολύτιμες μαρτυρίες για τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες προγονικών ειδών του σύγχρονου ανθρώπου. Η σκαπάνη των αρχαιολόγων φέρνει στο φως λίθινα εργαλεία που λάξευαν, χρησιμοποιούσαν και απέρριπταν δίπλα σε μικρούς ποταμούς και χειμάρρους.
Η έρευνα από το 2012 έως σήμερα έχει συγκεντρώσει τη μεγαλύτερη συλλογή εργαλείων που ανήκουν στον πανάρχαιο Αχελαίο πολιτισμό (1.700.000 – 200.000 χρόνια) σε ολόκληρη τη βορειοανατολική Μεσόγειο. Τα ευρήματα μαρτυρούν την ιδιαίτερη προτίμηση των προγονικών ομάδων του ανθρώπου για τα ηφαιστειακά τοπία, τους υγροτόπους και την βιοποικιλότητα της Δυτικής Λέσβου. Προσθέτουν μια σημαντική ψηφίδα στο ατελώς γνωστό ψηφιδωτό του πρώιμου προϊστορικού κόσμου, εκεί ακριβώς όπου η Ασία συναντά την Ευρώπη. Υπογραμμίζουν τη συμβολή της Λέσβου στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού.
Δείτε περισσότερα εδώ: https://palaeolithiclesbos.org/
Άλλες σημαντικές προιστορικές θέσεις στην περιοχή και αξιοθέατα:
Οι Χαλακιές, Προϊστορική θέση ανάμεσα στη Σκάλα και τη Νυφίδα θεωρείται ότι είναι ο αρχαιότερος προϊστορικός οικισμός του νησιού μας. Χρονολογείται στο τέλος της νεολιθικής εποχής (3000 – 2800 π.Χ) Αρχαιολογικός χώρος στις Χαλακιές Πολιχνίτου κηρυγμένος προϊστορικός οικισμός από το 1964.
Το Κουρτήρ, στην παραλία του Λισβορίου, είναι ο μεγαλύτερος σε έκταση προϊστορικός προϊστορικός συνοικισμός του νησιού (2800 – 2000 π.Χ.) ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΜΝΗΜΕΙΟΥ. Κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος από το 1964 αλλά και με το ΦΕΚ 16/Β/21-1-1991.
Άγιο Φωκάς ή Ακρωτήρι Βρίσα, βρέθηκαν άφθονα όστρακα, στο «λαιμό’» του ακρωτηρίου. Υπάρχει πηγάδι – μύθος για το το πέρασμα του Αχιλλέα από την Βρίσα το
‘’Αχιλλειοπήγαδο’’. Στην κορυφή του ακρωτηρίου του Αγίου Φωκά και σε μικρή απόσταση από το ομώνυμο ναΐδριο βρίσκονται λείψανα μικρού αρχαίου ναού, τον οποίο περιέγραψε αναλυτικά ο Γερμανός αρχιτέκτονας και αρχαιολόγος R. Koldewey, το έτος 1885 και ταύτισε αυτόν με το ναό του Διονύσου χάρη σε μία επιγραφή που υπήρχε με αφιέρωση στο Διόνυσο το Βρησαγενή (ΜΕΓΑΡΙΤΟΣ ΑΙΣΧΙΝΟΥ ΔΙΟΝΥΣΩ ΒΡΗΣΑΓΕΝΕΙ).
Η Συλλογή Φυσικής Ιστορίας Βρίσας , ιδρύθηκε το 1999 από τον ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Μιχάλη Δερμιτζάκη. Εγκαταστάθηκε στο παλαιό, πετρόκτιστο σχολείο της Βρίσας, εκθέτοντας τα σημαντικά ευρήματα απολιθωμάτων που προέρχονταν από την περιοχή των Βατερών. Η λειτουργία του μουσείου διακόπηκε το 2017 λόγω ενός καταστροφικού σεισμού που προκάλεσε σημαντικές φθορές στο κτίριο και σε μέρος των εκθεμάτων. Πριν από τον σεισμό το μικρό μουσείο αποτελούσε σημαντικό πόλο έλξης για πλήθος επισκεπτών, σχολείων και τουριστών, που συνέρρεαν για να απολαύσουν τα αξιόλογα ευρήματα. Και αυτό καθώς το μουσείο διέθετε μια μεγάλη συλλογή απολιθωμάτων που ανακαλύφθηκαν ύστερα από ανασκαφές στην περιοχή των Βατερών, αλλά επίσης και δειγμάτων πετρωμάτων και ταριχευμένων ζώων του νησιού. Η αφθονία απολιθωμάτων γαζέλας, αλόγων και αντιλόπης υποδηλώνει ένα περιβάλλον σαβάνας. Τα ιζήματα υποδεικνύουν την ύπαρξη ενός ποτάμιου συστήματος, όπου πιθανότατα στις όχθες του αναπτύσσονταν δάση. Η παρουσία του σχεδόν άγνωστου πιθήκου paradolichopithecus, ο οποίος είναι γνωστός μόνο σε δύο θέσεις στην Ευρώπη και η γιγάντια χελώνα κάνουν την πανίδα των Βατερών μοναδική.
Πολιχνίτος-Σκάλα Πολιχνίτου, Βρίσα, Βασιλικά, Λισβόρι και Σταυρός
Εκκλησίες
Εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής, Βρύσας (1803 – 1804) η οποία ως σύνολο, γραμμή και χρώμα χαρακτηρίζεται ως η λυρικότερη βασιλική του νησιού. Ιδιαίτερης καλλιτεχνικής αξίας είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο της.
Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου, χτισμένος το 1805, εντυπωσιακή λεσβιακή
τρίκλιτη βασιλική με το εμβληματικό πέτρινο καμπαναριό και το Ιερό Τέμπλο, Η εκκλησία
του Αγίου Γεωργίου, χτισμένη το 1805, με ένα από τα πιο αξιόλογα καμπαναριά της Ελλάδας πρόκειται για ένα τριώροφο, πετροπελεκημένο καμπαναριό, του 1892, φτιαγμένο και αυτό από ινιμβρίτη.
Άγιος Ιωάννης στη Σκάλα Πολιχνίτου , χτίστηκε το 1834 και έχει μαρμάρινη επιγραφή της Λέσβου των ρωμαϊκών χρόνων του 2ου αι. μ.Χ., εντοιχισμένη στο υπαίθριο προσκυνητάρι της αυλής.
Εμβληματικά κτήρια
Το παλιό παραδοσιακό ελαιοτριβείο, «Πνευματικό Κέντρο Νεότητας Δήμου Πολιχνίτου Στην είσοδο του Πολίχνιτου βρίσκεται το δημοτικό ελαιοτριβείο του χωριού
που ιδρύθηκε στις αρχές του 20ου αιώνα. Αγοράστηκε το 1984 από την πολιτεία μαζί με άλλα.
Δημοτικό Σχολείο, ένα κόσμημα του 1932,
Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο. ιδρύθηκε το 1999, από δωρεές των κατοίκων του δήμου, και καταγράφει, συντηρεί και παρουσιάζει την πλούσια, ζωντανή, αυθεντική Ιστορία και η Λαϊκή Παράδοση του τόΟ Πολιχνίτος και το σύνολο των οικισμών του έχουν προταθεί για πριοστασία ως παραδοσιακού οικισμοί
Το χωριό Πολιχνίτος βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού. στο ανατολικό άκρο του κόλπου της Καλλονής. Ο Πολιχνίτος πήρε το όνομά του από την ένωση των λέξεων «Πολλά ίχνη», που σημαίνει πολλά μικρά χωριά (ίχνη) που υπήρχαν κυρίως κατά μήκος της ακτής της Λέσβου, λόγω του φόβου των Σαρακηνών πειρατών, οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να μετακινηθούν στη σημερινή τοποθεσία, που περιβάλλεται από λόφους που είναι αόρατοι από τη θάλασσα. Το χωριό έχει κηρυχθεί προστατευόμενη περιοχή οικισμού και μια επίσκεψη εδώ θα σας εντυπωσιάσει με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του. Περπατώντας στον Πολιχνίτο θα συναντήσετε νεοκλασικά αρχοντικά, παλιά μαγαζιά και παραδοσιακά σπίτια.
Φυσικό τοπίο
Αλυκές : Στην Σκάλα Πολιχνίτου και στην Νυφίδα, λειτουργούν αλυκές που, εκτός από την παραγωγή αλατιού, αποτελούν μέρος του μεγάλου υγροτόπου του Κόλπου Καλλονής.
Θερμές πηγές Πολιχνίτου και Λισβορίου, Οι θερμότερες της Ευρώπης. Είναι χλωρονατριούχες και συνιστώνται για ευεξία, καθώς και για πολλούς θεραπευτικούς λόγους. Οι εγκαταστάσεις που υπήρχαν από την περίοδο της Τουρκοκρατίας έχουν πρόσφατα ανακαινιστεί και εκσυγχρονιστεί από ιδιώτη.
Οι πήγες της «Πέσας»
Αν ποτέ βρεθείτε στην περιοχή, ίσως γυρνώντας από ένα μπάνιο στα Βατερά, και θέλετε να κλείσετε τη μέρα σας με μια μικρή πεζοπορία στο δάσος, στρίψτε προς Αχλαδερή, αφήστε το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου, φορέστε το καπέλο σας και αναζητήστε τις πηγές της Πέσας!
Παραλία Βατερών, εξαιρετική, αδρομερής αμμουδιά της, εμπλουτισμένη από ζώνες πολύχρωμου χαλικιού, εκτείνεται σε μήκος 8 χιλιομέτρων. Η ανοιχτή θάλασσα έχει μια μοναδική φωτεινή διαύγεια η οποία σου επιτρέπει τις μέρες που δεν έχει κυματισμό να παρατηρείς τον αμμώδη βυθό της χωρίς οπτικά εξαρτήματα. Επίσης, με τη βοήθεια εκδρομικών σκαφών μπορεί εύκολα ο επισκέπτης να μεταφερθεί σε κοντινά ειδυλλιακά μέρη, όπως η Παναγιά η Κρυφτή, κρυμμένη πράγματι μέσα στα απότομα βράχια, απ’ τα οποία πηγάζει και ζεστό νερό.
Παραλία Νυφίδας
Η παραλία Δρότα κοντά στο ακρωτήρι του Αγίου Φωκά.
Ο Σταυρός ( ανω και κάτω), ένα αρμονικό σύνολο φύσης και δομημένου περιβάλλοντος με τρεις εκκλησιές που είναι ο Άγιος Βαρθολομαίος, η Αγία Παρασκευή και ο Άγιος Θεράποντας. • Υγροβιότοπος Αλυκών Σκάλας Πολιχνίτου. Η παραθαλάσσια περιοχή του Πολιχνίτου υπάγεται στους μεγάλους υγροτόπους του κόλπου Καλλονής.
Αγρόκτημα Αχλαδερής.:
Έκταση 6.500 στρέμματα ,με μποναδική αρμονία ελιάς ,το πεύκου και θάλασσας. Το αγρόκτημα της Αχλαδερής ανήκει στο Κληροδότημα Απόστολου Σημαντήρη και έχει μια αρκετά δυνατή παρουσία στην κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική ζωή του νησιού ολόκληρου. Από τις αρχές του 19ου αιώνα άρχισε να ανθεί και να παράγει, πάρα πολλά αγροτικά προϊόντα. Λόγω της ευρείας αντίληψής του και της διορατικότητάς του ιδιοκτήτη, το Αγρόκτημα κατέκτησε πρωταγωνιστική θέση στα κοινωνικο-οικονομικά δρώμενα της εποχής του. Το 1931 ο Απόστολος Σημαντήρης συνιστά ιδιαίτερο Κληροδότημα με την διαθήκη του το «Κληροδότημα Απ. Σημαντήρη» ως Ν.Π.Ι.Δ , βάζοντας ως όρο το Αγρόκτημα της Αχλαδερής να εκπαιδεύει νέους σε όλες τις σύγχρονες μεθόδους γεωπονικής και ζωοτεχνίας. Στα μέσα του 20ου αιώνα ιδρύεται η Πρακτική Γεωργική Σχολή Αχλαδερής. Το Αγρόκτημα χαρακτηρίστηκε το 1990 το πρώτο Βιολογικό Αγρόκτημα στην Ελλάδα, εντάσσοντας 20.000 ελαιόδεντρα στο πρόγραμμα βιολογικής γεωργίας. Άρχισε να παράγει πρώτη: βιολογικά αρνιά βιολογικό γάλα και βιολογική φέτα. Έχει κερδίσει αρκετά βραβεία και διακρίσεις σε διεθνείς εκθέσεις όπως επίσης να χαρακτηριστεί πρώτο ως αγρόκτημα που παράγει προϊόν με Π.Γ.Ε. Ο πρόσφατα ανακαινισμένος Πύργος του Αγροκτήματος που δεσπόζει στο κέντρο του κόλπου της Καλλονής, μέσα στο Αγρόκτημα, προσφέρει την φιλοξενία σε τουλάχιστον 10 άτομα, ενώ παρέχει την δυνατότητα για την άμεση πρόσβαση σε όλους τους χώρους.
ΠΕΤΡΑ: Με λιμάνι που λειτουγεί ως πύλη Εισόδου Schengen και με την ξακουστή “Παναγιά Γλυκοφιλούσα”
Η Πέτρα είναι ένας μεγάλος οικισμός στα βόρεια παράλια της Λέσβου, βρίσκεται δίπλα στο Μόλυβο και είναι από τα πιο τουριστικά ανεπτυγμένα μέρη του νησιού. Ο πετρόχτιστος παραθαλάσσιος οικισμός αποτελεί πόλο έλξης για τους ταξιδιώτες λόγω της γραφικότητας και της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας του. Η Πέτρα είναι γνωστή για την εκκλησία της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας, χτισμένη γύρω στο 1747 αιώνα πάνω στον εντυπωσιακό βράχο ύψους 40 μέτρων, με τα 114 σκαλιά που έχουν σκαλισθεί στον ηφαιστειακό βράχο και την καταπληκτική θέα! Στη θέση του ναού πιθανότατα υπήρχε μικρό φρούριο της Γενουατικής περιόδου που αποδεικνύεται από την ύπαρξη οικόσημου των Γατελούζων, που βρέθηκε σε πλάκα του λιθόστρωτου περιβόλου. Η εκκλησία είναι Τρίκλιτος Βασιλική και το εσωτερικό του ναού κοσμούν σπάνιες βυζαντινές εικόνες, πολύτιμα σκεύη και ένας εξαιρετικής αισθητικής ξυλόγλυπτος επισκοπικός θρόνος παρά την μεγάλη λεηλασία του 1865. Η σημερινή μορφή του ναού ανάγεται στο 1840 όταν ανακαινίσθηκε εκ θεμελίων με Σουλτανικό φιρμάνι το οποίο διασώζεται ακόμη.
Από τον Ιούλιο του 2025 τ0ο λιμάνι της Πέτρας επαναλειτουργεί ως πύλη Schengen. Η επαναλειτυργία της αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας, της τουριστικής ανάπτυξης και της τοπικής οικονομίας. Παράλληλα, αναβαθμίζει τη διεθνή εικόνα της Λέσβου και ενισχύει τον ρόλο της ως στρατηγικού κόμβου στο Βόρειο Αιγαίο.Η θαλάσσια διασύνδεση της Λέσβου, με τις απέναντι μικρασιατικές ακτές με την επαναλειτουργία της Πύλης Schengen στην Πέτρα ανοίγει νέους ορίζοντες συνεργασίας, κινητικότητας και ανάπτυξης της τοπικής οικονομίας. Ενισχύει τη διεθνή εικόνα της Λέσβου, καθώς και τον στρατηγικό ρόλο της ευρύτερης περιοχής ως σημαντικού τουριστικού και εμπορικού κόμβου στο Βόρειο Αιγαίο». Πολύ πιθανή θεωρείται και η έναρξη της ακτοπλοϊκής σύνδεσης της Πέτρας με το Ακτσάϊ. Το λιμάνι βρίσκεται κοντά στο Αδραμύττιο της Τουρκίας. Όλα είναι έτοιμα για την πλήρη λειτουργία της Express Visa για επισκέπτες από την Τουρκία. Γεγονός που αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τον τουρισμό και την τοπική οικονομία.
Η διατήρηση των Πυλών Εισόδου Σένγκεν λειτουργεί ως καταλύτης εξωστρέφειας για τη Λέσβο. Έτσι, ενισχύεται η τοπική οικονομία, οι τουριστικές ροές και το διεθνές προφίλ του νησιού.
Στην περιοχή υπάρχουν πολλά αξιοθέατα και μνημεία. Στη Δημοτική ενότητα της Πέτρας ανήκουν οι περιοχές: Πετρί, Αυλάκι, Άναξος, Σκουτάρος, Στύψη, Λαφιώνα, Υψηλόμετωπο
Ο Ναός του Αγίου Νικολάου , μικρός υστεροβυζαντινός ναός του 16ου αι., ευρισκόμενος στο κέντρο του οικισμού της Πέτρας, αποτελεί χαμηλή μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, χαρακτηριστική της μέσης τουρκοκρατίας, στη θέση παλαιοχριστιανικού ναού, μέλη του οποίου διασώζονται στην τοιχοποιία και στον αύλειο χώρο. Οι τοίχοι είναι ολόγραπτοι με τρία στρώματα αγιογραφιών, παλαιότερες εκ των οποίων θεωρούνται του ιερού (16ος αι.). Επίγραμμα αναφέρεται στον πελοποννήσιο ζωγράφο Νικόλαο Φίτζη ή Ρίτζη, ο οποίος ευπρέπισε το ναό κατά την ανακαίνιση του 1721.
Το αρχοντικό της Βαρελτζήδαινας, αποτελεί σημαντικό δείγμα της αστικής αρχιτεκτονικής της όψιμης Οθωμανικής περιόδου της Λέσβου, ιδιαίτερα χαρακτηριστικό για την οργάνωση της κάτοψης, του θεματικού διακόσμου, του λειτουργικού τυπικού και των κατασκευαστικών λεπτομερειών. Είναι ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα αρχοντικά του νησιού που χρονολογούνται στα τέλη του 18ου αιώνα. Στα σημαντικότερα δωμάτια υπάρχει διακόσμηση με τοιχογραφίες σε τοίχους και οροφές με σκηνές από παραθαλάσσιες πολιτείες, ανθέμια, γιρλάντες με λουλούδια κ.α.
Το Πολιτιστικό Κέντρο «Στέλιος Παυλής» –πρώην Ελαιοτριβείο Ελευθεριάδη, με την εκπληκτική βιομηχανική αρχιτεκτονική του.
Η Πέτρα είναι επίσης ένας παραδοσιακός οικισμός,) με πάρα πολλά μικρά και μεγάλα αρχοντικά και σπίτια εξαιρετικής αρχιτεκτονικής.
Η «Αγία Τριάδα» (1924). στη Στύψη, τρίκλιτη σταυροειδής βασιλική με τρούλο. Το τέμπλο της είναι ξυλόγλυπτο και επίχρυσο, ένα λεπτούργημα πραγματικά που ανήκε σε παλαιότερο μικρότερο ναό.
Κοίμηση της Θεοτόκου “Παναγιά” κτίσμα του 1805. Είναι τρίκλιτη βασιλική με νάρθηκα. • Το Μοναστήρι του Αγίου Αλεξάνδρου, στη Λαφιώνα που ήταν ο πρώτος επίσκοπος του Μολύβου, το μοναστήρι χτίστηκε το 325 μ.Χ. και είναι το παλαιότερο μοναστήρι του νησιού. Βρίσκεται 3 χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο του οικισμού.
Θα ήταν σκόπιμο να αναφερθεί πως η Πέτρα είχε αξιόλογη πνευματική κίνηση στη γενιά του 1930, στη λεγόμενη Λεσβιακή Άνοιξη.
Παραλίες στην περιοχή
Η παραλία της Πέτρας είναι αμμώδης και οργανωμένη από τις μεγαλύτερες στην Λέσβο
• Άναξος, υπέροχη αμμώδης παραλία από τις καλύτερες παραλίες του νησιού με κρυστάλλινα καθαρά νερά!
• «Αμπέλια», ειδυλλιακή παραλία σε πράσινη κοιλάδα και μια λιμνούλα με χελώνες,
Η Στύψη βρίσκεται στην πλαγιά του όρους Λεπέτυμνος και είναι χτισμένη εξολοκλήρου από πέτρινα σπίτια και λιθόστρωτα δρομάκια. Σε αυτό το παραδοσιακό χωριό μπορείτε να συναντήσετε φιλικούς ανθρώπους και κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, τους άντρες του χωριού που κάθονται έξω, κάτω από τη σκιά των αμπελιών, παίζοντας τάβλι
Γεωθερμικό πεδίο Στύψης
Κλαπάδος, εγκαταλελειμμένο χωριό όπου η φύση, οι καταρράκτες και τα ερείπια συνθέτουν ένα τοπίο μαγευτικής ομορφιάς
Η Λαφιώνα ή Λαθιώνα, βρίσκεται 5 χιλιόμετρα μακριά από την Πέτρα. Ένας γραφικός οικισμός χτισμένος στην πλαγιά του όρους Σκοτεινού. Λαφιώνα σημαίνει τόπος πολλών ελαφιών. Το όνομα του χωριού «Λαθιώνα» προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα «λανθάνω», που σημαίνει διαφεύγω από την προσοχή κάποιου, κρύβομαι.
Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Λαφιώνας , τρίκλιτη βασιλική του 1807, που ανακαινίστηκε το 1920.
Ο Σκούταρος είναι ένα μεγάλο ημιορεινό χωριό, βρίσκεται στην καταπράσινη βόρεια πλαγιά του Σκοτεινού, από την οποία μάλλον πήρε και το όνομά του. Η αρχιτεκτονική εκεί είναι παραδοσιακή με πετρόχτιστα σπίτια, κεραμοσκεπές και στενά λιθόστρωτα δρομάκια. Στην πλατεία του χωριού βρίσκεται η εκκλησία «Κοίμηση της Θεοτόκου», τρίκλιτη βασιλική που χτίστηκε το 1880 με ξυλόγλυπτοo ιερό, το οποίο λέγεται ότι σκάλιζε ένας μοναχός για 10 χρόνια.
Εστία Τεχνών Σκουτάρου ‘’Τ’ ΑΠΑΝΩ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ’’», Ιδρύθηκε το 2014. Σκοπός του σωματείου είναι η καλλιέργεια σχέσεων επικοινωνίας και αλληλεγγύης μεταξύ των μελώντου σωματείου και γενικώς μεταξύ των κατοίκων και των φίλων του Σκουτάρου. Η διενέργεια κάθε είδους εκδηλώσεων που προάγουν τον πολιτισμό, την επιστήμη και την αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της τοπικής κοινωνίας. Η μελέτη, προστασία και αναβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Η μελέτη, προστασία και ανάδειξη των παραδόσεων, των εθίμων και κάθε κοινωνικής δραστηριότητας που κατά τις επικρατούσες κάθε φορά αντιλήψεις, κρίνεται επωφελής και άξια προστασίας. Η διαφώτιση της κοινής γνώμης για θέματα που την αφορούν.Η μελέτη προβλημάτων που απασχολούν το Σκουτάρο και η προώθηση προτάσεων για την επίλυσή τους. Η δημιουργία ομάδων παρασκευής και προώθησης παραδοσιακών προϊόντων του τόπου. Η δημιουργία ομάδων καλλιέργειας και προώθησης των τεχνών, ιδιαιτέρως των παραδοσιακών. Η μετατροπή του παλαιού σχολείου του Σκουτάρου (τ’ απάνω το σχολειό) σε Πολυχώρο Τέχνης. Η οργάνωση Ιστορικού Αρχείου και Λαογραφικής Συλλογής καθώς και η οργάνωση δανειστικής βιβλιοθήκης και ταινιοθήκης.
Πολιτιστικός Σύλλογος κοινότητας ΣΤΥΨΗΣ, Ιδρύθηκε το 1977 και σκοποί του σωματείου είναι: η μελέτη και η ενεργός συμμετοχή στην επίλυση των κοινωνικών, πολιτιστικών και οικονομικών προβλημάτων του τόπου, η εξύψωση του πνευματικού και μορφωτικού επιπέδου των μελών και του κοινωνικού συνόλου εντός του οποίου λειτουργεί ο Σύλλογος,η δημιουργία προϋποθέσεων για την καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών και διάδοσή τους στα ευρύτερα λαϊκά στρώματα..Το Σωματείο επιδιώκει την πραγμάτωση των σκοπών του με κάθε νόμιμο μέσον. Ειδικότερα με πνευματικές, ψυχαγωγικές και αθλητικές εκδηλώσεις, ήτοι διαλέξεις, θεατρικές παραστάσεις, εκθέσεις κλπ
Πετρί
Το χωριό Πετρί βρίσκεται στην πλαγιά του βουνού ακριβώς πάνω από την Πέτρα, κοντά στη Στύψη, προσφέροντας εκπληκτική θέα στον κάμπο της Πέτρας, στα νησάκια της και το Αιγαίο. Οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ένα καταπληκτικό γεύμα σε μια από τις παραδοσιακές ταβέρνες που βρίσκονται εκεί ή να περάσουν μια μέρα πεζοπορώντας στην περιοχή σε ένα από τα μονοπάτια πεζοπορίας που οδηγούν στον Βαφειό, στη Στύψη και στην περιοχή του νερόμυλου της κοιλάδας Λιγώνα με τους 18 μεσαιωνικούς νερόμυλους και την «Αχιλλειοπήγαδα», που είναι ένας βραχώδης σχηματισμός, στον οποίο σύμφωνα με τον θρύλο, ο ήρωας «Αχιλλέας» αγκυροβόλησε εκεί το πλοίο του στο δρόμο του για τον «Τρωικό Πόλεμο».
ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΣ: Η κεραμική τέχνη της Λέσβου στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της UNESCO
Στη Λέσβο η αγγειοπλαστική έχει μακραίωνη παράδοση. Τα πήλινα αγγεία καθημερινής χρήσης ήταν απαραίτητα σ’ όλα τα νοικοκυριά μέχρι τη δεκαετία του 1950, οπότε άρχισαν να αντικα θίστανται από τα φτηνά βιομηχανοποιημένα γυάλινα και πλαστικά σκέυη. Τα πιο γνωστά κέντρα αγγειοπλαστικής ήταν ο Μανταμάδος με την ευρύτερη περιφέρειά του (Ασπροπόταμος, Άγιος Στέφα νος, Σκίδια, Καλαφάτης κ.ά.) και η Αγιάσος. Ωστόσο, τον 18ο και τον 19ο αιώνα υπήρχαν και άλλα κέντρα κεραμικής, όπως τα χωριά της Γέρας (Παλαιόκηπος, Πέραμα κ.ά.), όπου παράγονταν τα περίφημα «γεραγωτικα» αγγεία, η Φίλια, αλλά και το Σκαλοχώρι, που τότε ονομαζόταν Τσουκαλοχώρι και είχε σημαντικό μουσουλμανικό πληθυσμό και μεγάλη παραγωγή πήλινων αγγείων. Κάθε τόπος εξειδικευόταν ως έναν βαθμό σε κάποια είδη αγγειοπλαστικής, ανάλογα με την τεχνογνωσία, την παράδοση και το είδος του πηλού που επεξεργαζόταν.
Μια σπουδαία διάκριση της κεραμικής παράδοσης του Μανταμάδου, στη μακρόχρονη ιστορία της, η εγγραφή της «Κεραμικής τέχνη του Δημήτρη Κουβδή (Άγιος Στέφανος Μανταμάδου Λέσβου)» στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO στην Ελλάδα, από το Υπουργείο Πολιτισμού, έπειτα από σχετικό αίτημα της Προέδρου τοτε του ΝΠΔΔ Πολιτισμού, Τουρισμού, Αθλητισμού Δήμου Δυτικής Λέσβου, και σημερινής Αντιδημάρχου Δυτικής Λέσβου Αφροδίτης Βατή, σε συνεργασία με την Ιστορικό-Μουσειολόγο και πρόεδρο της ΑΜΚΕ Ελληνικού Σχολείου Προυσού, την κα. Λεωνή Π. Θανασούλα.
Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου υποδέχτηκε την από 13/6 αυτή την απόφαση με μεγάλη ικανοποίηση καθώς η εξέλιξη αυτή συμβάλει τα μέγιστα στη διαφύλαξη και ανάδειξη της σημαντικής κεραμικής παράδοσης του Μανταμάδου τόσο σε τοπική όσο και υπερτοπική κλίμακα, στην προβολή του τόπου και ιδιαίτερα της ευρύτερης περιοχής του Μανταμάδου, καθώς και της κεραμικής τέχνης στην οποία διακρίνεται.
Επόισης στόν δρόμο πηγαίνοντας προς τον Μανταμάδο σε απόσταση 1km από την είσοδο στο χωριό βρίσκεται το και «Εργαστήρι Κεραμικής και Λαϊκής Τέχνης» του Στέλιου Σταμάτη. Εκεί θα βρείτε πληθώρα από περίτεχνα πήλινα για το σπίτι και αναμνηστικά δώρα για φίλους και ό,τι βάλει ο νους σας όλα κατασκευασμένα και ζωγραφισμένα στο χέρι από χώμα, νερό και φωτιά!
Στο Μανταμάδαο και στα γύρω χωριά υπάρχουν πολλά αξιόλογα πολιτιστικά μνημεία που αξίζει να επισκεφθείτε:
Ιερός Ναός Ταξιάρχη, Αρχαγγέλου Μιχαήλ ,ιερό και γνωστό από τότε θαυματουργό
προσκύνημα του Ταξιάρχη στη θέση «Παλιού Α’ στράτγους (Παλαιός Αρχιστράτηγος)», όπου βρίσκονται υπολείμματα ερειπίων του πρώτου μικρού ναού. Η μονή υπήρχε ήδη τον 10ο αιώνα και προς το τέλος του δέχθηκε επίθεση Σαρακηνών πειρατών, που κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις της και σφαγίασαν τους μοναχούς της. Σώθηκε μόνο ένας δόκιμος μοναχός, ο Γαβριήλ, ο οποίος από το αίμα των μοναχών και πηλό κατασκεύασε την θαυματουργή εικόνα του Ταξιάρχη. Η πρώτη ιστορική μαρτυρία για την ύπαρξη της μονής, ωστόσο, είναι ένα έγγραφο του 1661 και μία σχεδόν σύγχρονη επιγραφή στον ίδιο τον ναό. Είναι, επίσης, γνωστό, ότι τον 18ο αιώνα το παλαιό μικρό καθολικό αντικαταστάθηκε με νέο, μεγαλύτερο ναό. Το σημερινό καθολικό, που δεσπόζει στον χώρο, οικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1879 και ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής. Στο εσωτερικό του κυρίαρχη θέση έχει η μοναδική στο είδος της ανάγλυφη εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που φυλάσσεται μέσα σε πολυτελές κουβούκλιο κατασκευασμένο το 1766. Στον ναό φυλάσσεται και ο αρχιερατικός σάκος και το πετραχήλι του εθνομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, σε ειδική θέση στα δεξιά της εισόδου. Τα κειμήλια είχε δώσει ο ίδιος ο πατριάρχης στον πρωτοσύγκελλό του Πορφύριο, που αργότερα έγινε Μητροπολίτης Μυτιλήνης. Η μονή διαθέτει ξενώνες για τη φιλοξενία των επισκεπτών. Εορτάζει δύο φορές τον χρόνο, στις 8 Νοεμβρίου και την Κυριακή των Μυροφόρων, που είναι η επέτειος των εγκαινίων του ναού. Ο εορτασμός αυτός προσελκύει μεγάλο αριθμό προσκυνητών, καθώς συνοδεύεται από μεγάλο θρησκευτικό και εμπορικό πανηγύρι και τη μοναδική τελετουργική προσφορά ενός ταύρου.
Ι.Ναός του Αγίου Βασιλείου, με ξυλόγλυπτο τέμπλο, κατασκευασμένος το 1750. • Ιερός Ναός Ταξιάρχη, Αρχαγγέλου Μιχαήλ ,ιερό και γνωστό από τότε θαυματουργό προσκύνημα του Ταξιάρχη στη θέση «Παλιού Α’ στράτγους (Παλαιός Αρχιστράτηγος)», όπου βρίσκονται υπολείμματα ερειπίων του πρώτου μικρού ναού. Η μονή υπήρχε ήδη τον 10 ο αιώνα και προς το τέλος του δέχθηκε επίθεση Σαρακηνών πειρατών, που κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις της και σφαγίασαν τους μοναχούς της. Σώθηκε μόνο ένας δόκιμος μοναχός, ο Γαβριήλ, ο οποίος από το αίμα των μοναχών και πηλό κατασκεύασε την θαυματουργή εικόνα του Ταξιάρχη. Η πρώτη ιστορική μαρτυρία για την ύπαρξη της μονής, ωστόσο, είναι ένα έγγραφο του 1661 και μία σχεδόν σύγχρονη επιγραφή στον ίδιο τον ναό. Είναι, επίσης, γνωστό, ότι τον 18ο αιώνα το παλαιό μικρό καθολικό αντικαταστάθηκε με νέο, μεγαλύτερο ναό. Το σημερινό καθολικό, που δεσπόζει στον χώρο, οικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1879 και ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής. Στο εσωτερικό του κυρίαρχη θέση έχει η μοναδική στο είδος της ανάγλυφη εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που φυλάσσεται μέσα σε πολυτελές κουβούκλιο κατασκευασμένο το 1766.
Ο βυζαντινός ναός του Αγ. Στεφάνου τετράστυλος σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με κυλινδρικό τρούλο. Η χρονολόγηση του μνημείου είναι δύσκολη ωστόσο με βάση τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά ο ναός έχει τοποθετηθεί χρονολογικά στον 13ο αι. μ.Χ. Ο τρούλος του ναού κατέπεσε περί τα μέσα του 19ου αι. μ.Χ. και στη θέση του τοποθετήθηκαν ξύλινοι δοκοί και κάλυψη με κεραμίδια. Αρχιτεκτονικά μέλη παλαιότερης εκκλησίας και επιγραφή είναι εντοιχισμένα στην τοιχοποιία του ναού. βρίσκεται στην θέση “Παλιός” στην παραλία του Μανταμάδου Λέσβου.
Φωτογραφία: https://welcometolesvos.com
Η Αγία Τριάδα, Κλειού , Διατηρητέο μνημείο, καθώς είναι τρίκλιτη Βασιλική με σταυροθόλια στα πλάγια κλίτη, ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο κι απέριττο διάκοσμο από πολυέλαιους και παλιά καντήλια. Η παλαιότερη ήταν κτισμένη το 1793 αλλά καταστράφηκε από σεισμό και φτιάχτηκε η σημερινή, το 1839 στις 14 Απριλίου. Το καμπαναριό της φτιαγμένο από ροζωπό Τραχείτη με ωραία ανάγλυφα κιονόκρανα είναι έργο του 1914.
Μέγα προσκήνυμα , Πανηγύρι Ταξιαρχών. Η μεγάλη πανελλήνια και όχι μόνο πανήγυρις εορτάζεται την Κυριακή των μυροφόρων κάθε έτους.
Διεθνής Έκθεση Κεραμικής από 1996. Συγκεντρώνει το διεθνές ενδιαφέρον με την συμμετοχή ελλήνων και ξένων αγγειοπλαστών. Η αγγειοπλαστική έχει μακραίωνη παράδοση στον Μανταμάδο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα . Η αγγειπλαστική έχει μακραίωνη παράδοση στον Μανταμάδο με κύριους εκπροσώπους μέχρι σήμερα την κεραμοποιεία Σταμάτη που λειτουργεί από το 1900 και το παραδοσιακό “καμίνι” του Στέφανου Κουβδή στον Άγιο Στέφανο, που λειτουργεί επίσης από τις αρχές του 1900 και εγγράφεται, πλέον, ως η «Η κεραμική τέχνη του Δημήτρη Κουβδή (Άγιος Στέφανος Μανταμάδου Λέσβου)» στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO στην Ελλάδα, από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Ο εντυπωσιακός καταρράκτης Μαν’ Κάτσα όπου σχηματίζεται στο ρέμα του Ασπροπόταμου, κοντά στον οικισμό της Πεδής. Τα νερά του πέφτουν ορμητικά από ένα γκρεμό ύψους 15μ. περίπου, προκαλώντας φυσική εκβάθυνση στο σημείο της πτώσης, σχηματίζοντας έτσι μια φυσική λιμνούλα. Η περιοχή είναι καλυμμένη από ηφαιστειακά πετρώματα και ο καταρράκτης σχηματίστηκε πάνω σε ηφαιστειακά πετρώματα ιγνιμβρίτη που σχηματίστηκαν πριν από 17 εκατομμύρια χρόνια εξαιτίας μιας βίαιης έκρηξης του ηφαιστείου του Λεπετύμνου.
Τα Τομαρονήσια ή Ασπρονήσια ή Τομάρια ή Τοκμάκια. Στο σύμπλεγμα συμπεριλαμβάνονται οι νησίδες: Άσπρη Πλακούδα, Ασπρόνησο ή Ασπρόνησος ή Ασπρονήσι (έκταση 0.123 τ.χλμ.), Μαύρη Πλακούδα ή Φίδι, Μπαρμπαλιάς (0,548 τ.χλμ.), Παναγιά ή Παναγία (0,121 τ.χλμ.), Σέλι (ή Σέλλι) και Τσουκαλάς.[1] είναι ένα μικρό σύμπλεγμα νησίδων που βρίσκεται ανάμεσα στις ανατολικές ακτές της Λέσβου[2] και τα δυτικά παράλια της Τουρκίας στο ύψος του Αϊβαλί ενώ απέχουν περίπου 5 ναυτικά μίλια από τον Ασπροπόταμο Μανταμάδου.[3] Είναι μέρος της περιοχής Natura 2000 “Νησίδες Λέσβου” με κωδικό GR4110009[4] και έχουν χαρακτηρισθεί ως «ιδιαίτερου φυσικού κάλους» (SCI-4110015)[3]. Διαθέτουν πανέμορφες παραλίες με γαλαζοπράσινα νερά οι οποίες τους καλοκαιρινούς μήνες είναι προσβάσιμες μέσω τουριστικών σκαφών από τη Λέσβο και αποτελούν ελκυστικό προορισμό .
Η παραλία της Χρυσής άμμου βρίσκεται στην περιοχή του Μανταμάδου. Πρόκειται για παραλία με εξωτική ομορφιά, με νησάκια και φυσική σκιά από κέδρους, πεύκα και ελιές ,Πεδή , Ασπροπόταμος, του Αγίου Στεφάνου, Παλιός, έχουν θέα τα νησάκια Τοκμάκια. Οι παραλίες του Ασπροποτάμου, της Πεδής, της Χρυσής Άμμου ή της Καμήλας ,όπως αλλιώς λέγεται, θα σας εντυπωσιάσουν επίσης! Ένα σκηνικό αλλιώτικο, απομονωμένο, εξωτικό, με νησάκια και φυσική σκιά από κέδρους, πεύκα και ελιές.
Κόκκινη αμμπουδι;a στα Τσόνια
Γενί Λιμάνι, Κλειου
Φωτογραφίες: https://welcometolesvos.com/el/location/mantamados-el/
ΜΗΘΥΜΝΑ: Παραδοσιακά καλντερίμια, Διεθνές Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής και το κρυμμένο διαμάντι της Συκαμιάς
Η Μήθυμνα ή όπως ονομάζεται σήμερα ο Μόλυβος, είναι ένας από τους κύριους λόγους που πρέπει να επισκεφτεί κανείς τη Λέσβο! Θα σας μαγέψει με την πρώτη επαφή! Αφού το γραφικό χωριό του Μολύβου, με την απαράμιλλη φυσική ομορφιά, είναι ένας από τους πιο καλοδιατηρημένους παραδοσιακούς οικισμούς στον κόσμο, αποδεικνύοντας ότι έχει αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου. Σύμφωνα με τη μυθολογία, το χωριό πήρε το όνομά του από τη Μήθυμνα, η οποία ήταν μια από τις κόρες του βασιλιά Μάκαρα.
Στη Δημοτική ενότητα Μηθύμνης περιλαμβάνονται τα χωριά Εφταλού, Βαφειός, Άργενος, Λεπέτυμνος, Συκαμνιά-Σκάλα Συκαμνιάς
Ο Μόλυβος είναι χτισμένος αμφιθεατρικά σε ένα μικρό λόφο στο βόρειο τμήμα του νησιού ενώ στην κορυφή του λόφου, το βυζαντινό κάστρο στεφανώνει με επιβλητικότητα τον οικισμό. Το φρούριο αυτό χτίστηκε από τους Βυζαντινούς στις αρχές του 1300 και ανακαινίστηκε από τον ο Φραγκίσκο Α´ Γατελούζο το 1373,ο οποίος ήταν από τη Γένοβα. Η καλύτερη ώρα για να επισκεφθείτε αυτό το κάστρο είναι όταν ο ήλιος δύει βουτώντας στη θάλασσα.
Το βράδυ ο Μόλυβος είναι μαγευτικός. Καθώς πλησιάζει ο επισκέπτης το όμορφο αυτό χωριό, η πρώτη εικόνα που αντικρίζει από μακριά , καθηλώνει! Το φωτισμένο κάστρο, που μπορεί κανείς να δει από πολλές γωνιές του χωριού αλλά και από λιμάνι του, που είναι επίκεντρο της τουριστικής ζωής του Μολύβου, τα λιθόστρωτα καλντερίμια, τα Σαλκίμια ή η «Γλυσίνα» που καλύπτουν όλη την ανηφορική αγορά του οικισμού μεθώντας τον επισκέπτη με το άρωμά τους την άνοιξη, τα μικρά όμορφα μαγαζάκια, τα καφέ-μπαρ, εστιατόρια και ταβέρνες με «κρεμαστά μπαλκόνια» με θέα στο Αιγαίο, όπου μπορείτε να απολαύσετε φρέσκα ψάρια ημέρας, θαλασσινά και τοπικά χειροποίητα πιάτα συνοδεύοντάς τα φυσικά με μυρωδάτο ούζο, συνθέτουν ένα σκηνικό τέλειο και αψεγάδιαστο! https://welcometolesvos.com/el/lesvos-to-allo-aigaio/
Το Κάστρο του Μολύβου
Είναι το δεύτερο σε μέγεθος κάστρο του νησιού. Το οικοδόμησαν -επάνω στην αρχαιοελληνική και τη βυζαντινή ακρόπολη- οι Γατελούζοι ηγεμόνες της Λέσβου τον 14ο αι. και μετά οι Οθωμανοί έκαναν επισκευές και προσθήκες.Τμήματα της αρχαίας ακρόπολης του 5ου αι. υπάρχουν στο κάτω μέρος δύο πύργων. Λίθοι δωρικού ναού (τρίγλυφα, σπόνδυλοι κιόνων) έχουν εντοιχιστεί στα τείχη σε δεύτερη χρήση (spolia). Το κάστρο οικοδομήθηκε, σύμφωνα με μία εκδοχή, ως μέρος της μεγάλης οικοδομικής δραστηριότητας του Ιουστινιανού Α΄ τον 6ο αι. Το κτίσιμο είναι κατά το (ψευδο)ισόδομο σύστημα, με λίθους από το πέτρωμα του λόφου, καλά αρμοσμένους μεταξύ τους, ώστε το συνδετικό υλικό να μην είναι ορατό. Στη Βυζαντινή εποχή πρέπει να ανήκει η υπόγεια δεξαμενή (κινστέρνα) με τοξωτή επιστέγαση, στη μέση του κάστρου. Περιήλθε στους Λατίνους της Κωνσταντινούπολης. Οι Γατελούζοι κυρίαρχοι της νήσου (1355-1462) το ανακατασκεύασαν ίσως το 1373, τότε που επισκεύασαν και το κάστρο της Μυτιλήνης. Το περιτείχισμα με την είσοδο και η κορυφή του είναι Οθωμανικές προσθήκες, μετά το 1462. Οι Τουρκικές επισκευές μπορεί να χωριστούν σε δύο φάσεις: στην πρώτη μιμούνται τη γενουατική τοιχοποιία, ενώ στη δεύτερη τα τμήματα κτίζονται με μικρούς λίθους, άτακτα τοποθετημένους, με πολύ κονίαμα και θραύσματα πλίνθων μεταξύ τους. Αυτές οι επισκευές έπαυσαν ως το 1750.
Ρωμαϊκό κτίσμα ιαματικών λουτρών Εφταλούς , συμπεριλήφθηκαν στα δέκα αγαπημένα μέρη με ποταμούς, λίμνες και ακτές στην Ευρώπη, πριν από περίπου δυο χρόνια, οι θερμές πηγές καθώς και η παραλία της Χρυσής Ακτής στην Λέσβο, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times. Η ιαματική πηγή της Εφταλούς είναι γνωστή από την αρχαιότητα, αλλά αρχίζει να αποτελεί τόπο θεραπείας διαφόρων ασθενειών από το Μεσαίωνα. Στην περίοδο της οικονομικής και πνευματικής ακμής της Λέσβου, τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα, οι ιαματικές πηγές αποτελούσαν εκλεκτό τόπο διακοπών και θεραπείας των αστών της ευρύτερης περιοχής.
Αρχαιολογικός περίπατος, «Με ειδική μελέτη -επί της οποίας γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο- εντάσσει και αναδεικνύει, μέσα από τη δημιουργία ενός αρχαιολογικού περιπάτου -που συγκροτείται από τρεις πολιτιστικές διαδρομές- τους αρχαιολογικούς χώρους του οικισμού -οι οποίοι για χρόνια, ενώ έχουν αποκαλυφθεί, παραμένουν αφανείς και παραμελημένοι- καθώς και νεότερα μνημεία. Η δημιουργία του αρχαιολογικούτους αρχαιολογικούς χώρους του οικισμού -οι οποίοι για χρόνια, ενώ έχουν αποκαλυφθεί, παραμένουν αφανείς και παραμελημένοι- καθώς και νεότερα μνημεία. Η δημιουργία του αρχαιολογικού περίπατου αναδεικνύει την ιστορική φυσιογνωμία του οικισμού στην ιστορική διαχρονία, ενώ συγχρόνως συμβάλλει στην ανταγωνιστικότητα του τουριστικού προϊόντος και δι΄ αυτού στην οικονομική τοπική ανάπτυξη».
Οι οικισμοί της Μήθυμνας ( ΦΕΚ. Δ-594 13.11.1978/Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.(ΠΔ 19.10.1978) και Συκαμινέας 13.11.1978/Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.(ΠΔ 19.10.1978) ε34ν συνόλω. Η Δημοτική Ενότητα Μήθυμνας περιλαμβάνει στα όριά της 2 διατηρητέους οικισμούς Μήθυμνας και Συκαμiνές και ο οικισμός της Μήθυμνας με συνεχή κατοίκηση από το 3000 π.Χ, ανήκει εν συνόλω στα διατηρητέα μνημεία Ελληνικής και μεσογειακής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Ο οικισμός του Μολύβου, εξαιτίας των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών του, της συνολικής εικόνας του τοπίου και της μακραίωνης ιστορίας του προστατεύεται ως παραδοσιακός ήδη από το 1978 με όρους και περιορισμούς δόμησης, ενώ πολυάριθμα είναι και τα μεμονωμένα κτήρια και τα οικοδομικά συγκροτήματα που είναι χαρακτηρισμένα ιστορικά διατηρητέα μνημεία.
Μόλυβος, Φωτογραφία: https://welcometolesvos.com/el/location/mithimna-molivos-el/
Το χωριό της Συκαμινέας (Συκαμιάς ή Σκαμνιάς για τους ντόπιους), που οφείλει το όνομά του στις πολλές μουριές της περιοχής, βρίσκεται στη ράχη του ψηλότερου βουνού της Μυτιλήνης, του Λεπέτυμνου. Εκεί, στο βορειοδυτικό μέρος του νησιού, ανάμεσα σε πλούσια βλάστηση με πεύκα, πλατάνια και ελιές, ο παραδοσιακός οικισμός της Συκαμιάς ξεχωρίζει από μακριά με τα αρχοντικά, πετρόκτιστα σπίτια, τη θέα στο Αιγαίο που μαγνητίζει και τα καλαίσθητα καλντερίμια.
Ο Στρατής ή Στράτης Μυριβήλης (1892-1969) ευτύχησε να γεννηθεί και να ζήσει σε αυτόν τον τόπο και αυτός ο τόπος ευτύχησε να έχει τον παγκοσμίου φήμης λογοτέχνη να περιγράφει τις ομορφιές και την ιστορία του.
Πολύ όμορφο, οργανωμένο και ενδιαφέρον είναι και το Λαογραφικό Μουσείο της Συκαμιάς, λίγο πιο κάτω από την οικία Μυριβήλη, που δεν είναι ανοιχτή σε επισκέπτες, και την τρίκλιτη βασιλική εκκλησία της Αγίας Φωτεινής. Στο μουσείο, το οποίο στεγάζεται στο πέτρινο κτίριο του δημοτικού σχολείου του χωριού, υπάρχει κι ένα δωμάτιο με τα προσωπικά αντικείμενα του Στρατή Μυριβήλη.
Συκαμνιά, Φωτογραφία, Στρατής Βέρρος
Συνεδριακό Κέντρο – πρώην οθωμανικό Τέμενος, κεντρικό τέμενος Β.δ. Λέρσβου προ του 18ου αιώνα
Οθωμανικό λουτρό συγκαταλέγεται ανάμεσα στα σημαντικότερα κτίσματα που διασώζονται από την Οθωμανική περίοδο στην περιοχή. Εντοπίζεται στο κέντρο του σημερινού οικισμού, κοντά στο Καρσί Τζαμί ή Μεγάλο Τζαμί, επί παρόδου της οδού Κάστρου και χτίστηκε πάνω σε φυσική πλαγιά, αξιοποιώντας τις υψομετρικές διαφορές του βραχώδους εδάφους.
Δημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη Μήθυμνας «Αργύρης Εφταλιώτης», αποτελεί συνέχεια της «αδελφότητας των μουσών» που συστάθηκε το 1859, και αριθμεί περί τους 20.000 αρχειακού υλικού, εκδόσεων του 18ου αιώνα και ποικίλους τόμους έντυπου και οπτικοακουστικού υλικού.
Αρχοντικά . Υπάρχουν περί τις 200 κατοικίες και αρχοντικά με αριθμημένο χαρακτήρα διατήρησης από την εφορεία νεοτέρων μνημείων , Κορυφαία δείγματα το Αρχοντικό Κομνηνάκη Κράλλη (Σταθμός ΑΣΚΤ), το αρχοντικό Γιαννάκου, τα αρχοντικά Σάββα ,Κυριακού και Ιωάννη Κράλλη, παλαιό δημαρχείο (κατοικία του οθωμανού διοικητή του καζά Μολύβου, Δημοτική Πινακοθήκη κ.α
Η εκκλησία των Ταξιαρχών , Μεταβυζαντινή τρίκλητη βασιλική του Ταξιάρχη, μεσαιωνικό αστικό μοναστήρι, ένα από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά μνημεία του Μολύβου που ανακατασκευάστηκε ,μετά από πυρκαγιά, στα 1795.
Μουσείο Βαλέτα. Τόπος κατοικίας του εκ Λέσβου ξακουστού φιλολόγου και γραμματολόγου Γιώργου Βαλέτα, μπορεί κανείς να επισκεφθεί το σπίτι του, οι εγκαταστάσεις
του οποίου φιλοξενούν σήμερα το Μουσείο Εθνικής Αντίστασης και τη Βιβλιοθήκη Λεσβιακών Γραμμάτων.
Παράρτημα ΑΣΚΤ, εν λειτουργία χώρος φιλοξενίας Ελλήνων και αλλοδαπών καλλιτεχνών • Δημοτική Πινακοθήκη Μήθυμνας, Η Δημοτική Πινακοθήκη Μήθυμνας εγκαινιάστηκε στα 1981 και στεγάζεται σε ένα δωρημένο στον Δήμο Μήθυμνας (1968), αρχοντικό του 18 ου αιώνα με εξαιρετικό εσωτερκό διάκοσμο και οροφογραφίες . Ο αριθμός των έργων τέχνης – πίνακες, μικρογλυπτά, κεαμικά, φωτογραφίες περιελαμβάνει πλέον των 230 έργων από δωρεές. Η Δ.Π.Μ αποτελίμίααπότις πλουσιότερες περιφερφειακές πινακοθήκης της Ελλάδας με έργα των: Γιαννούλη Χαλεπά, Ακριθάκη, Γαϊτη, Βαρλάμου, Σικελιώτη, Σανταμούρη, Πρέκα, Μπότσογλο, Μπαχαριάν, Τέτση, Σακελίωνα, Κατράκη, Βασιλείου, Μυταρά, Λολοσίδη, Κακουλίδη, Σολούνιας, Σαρελάκου, Δέρπαπα, Ψυχοπαίδη, Βακιρτζή, Ραζή, Καλοκύρη, Κοκκίνου, Σπέντζα, Καλλιγιάννη, Ρόκου, ενδεικτικά. Ανάμεσα σ΄αυτά 35 ακουαρέλες με θέμα την Εφταλού του Γιώργου Λαζόγκα. Παρά τις τεράστιες δυσκολίες η Δημοτική Πινακοθήκη Μήθυμνας έχει φιλοξενήσει τα τελευταία χρόνια εκθέσεις των Χρόνη Μπότσογλου , Νικόλα Βαμβουκλή, Μιχάλη Σηφναίου, Γιώργου Λαζόγκα κ.α. με μεγάλη επιτυχία.
Διεθνές Φεστιβάλ Κλασσικής Μουσικής Μολύβου (MIMF) Το Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Μολύβου – ΔιΦεΜΜ (Molyvos International Music Festival – MIMF) πραγματοποιήθηκε πρώτη φορά τον Αύγουστο του 2015 στον Μόλυβο, με τη συμμετοχή κορυφαίων νέων και καταξιωμένων ερμηνευτών διεθνούς φήμης. Σήμερα, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους θεσμούς κλασικής μουσικής στην Ελλάδα και δημοφιλής μουσικός προορισμός παγκοσμίως. Το ΔιΦεΜΜ συμβάλλει στην περιφερειακή ανάπτυξη, στηρίζοντας και επαναπροσδιορίζοντας το τουριστικό προϊόν της Λέσβου. Παράλληλα, τα εκπαιδευτικά προγράμματα που υλοποιεί κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους εξοικειώνουν τους νέους με την κλασική μουσική, δίνοντάς τους τα εφόδια να σχεδιάσουν τη δική τους πορεία στο χώρο.
Ιαματικές πηγές Εφταλούς, –Πεδίο θερμοπηγών Αργένου, Η θερμοπηγή της Αργένου, γνωστή με το όνομα «Μεγάλα Θέρμα» είναι παραλιακή, ενώ αναβλύσεις υπάρχουν τόσο στην ξηρά όσο και μέσα στη θάλασσα. Το νερό που αναβλύζει στην παραλία έχει θερμοκρασία 86οC. Πρόκειται για μια χλωρονατριούχο πηγή με σχετικά μειωμένη περιεκτικότητα σε ανθρακικά και μαγνήσιο και αυξημένη περιεκτικότητα σε ασβέστιο και θειικά σε σύγκριση με το νερό των θερμοπηγών μελών από όλη την Λέσβο – επιχειρηματίες του τουρισμού και παραγωγοί του τόπου και διαθέτει οργανωτικές επιτροπές κατά τομέα δράσης οι οποίες έχουν και την ευθύνη διοργάνωσης των δράσεων του Φορέα: επιτροπή πολιτισμού που εποπτεύει το Διεθνές Φεστιβάλ Κιθάρας « Αρίων» Γαστριμαργίας που εποπτεύει το Lesboς Foodfest – Διεθνές φεστιβάλ γαστριμαργίας/περιβάλλοντος και αθλητισμού που εποπτεύει το Uforia festival – Διεθνές Φεστιβάλ ευεξίας και τα Lesboς trail – Διεθνείς αγώνες δρόμου βουνού και l – LESVOS – MOLYVOS URBAN MTB RACE XCO – C2, από τους πιο μεγάλους αγώνες στην Ευρώπη, διεθνείς αγώνες ορεινής ποδηλασίας.
Χεροκάμματο χωριό – Χριστούγεννα, ένα χριστουγεννιάτικο δρώμενο του Δήμου Δυτικής Λέσβου, στον παραδοσιακό οικισμό με πανελλήνια αναγνώριση.
Αρίων, ιδρύθηκε το 1961 ως ποδοσφαιρικός συνεχίζοντας την δράση του προϋπάρχοντος φιλοτελικού σωματείου του 1933. Σκοπός του είναι να φέρει τους νέους κοντά 43 στον αθλητισμό και παράλληλα να διοργανώνει κοινωνικές και άλλες δράσεις. Διαθέτει 3 τμήματα : το ανδρικό που αγωνίζεται στην Α τοπική κατηγορία Λέσβου με έδρα το Στάδιο Μήθυμνας. Το παιδικό τμήμα που συμμετέχει, εδώ και χρόνια στα πρωταθλήματα της ΕΠΣΛ Και το τμήμα junior που κατέχει ένα κύπελο και διακρίνεται παντοτε στην κατηγορία του. Φέρει ως έμβλημα τον Κιθαρωδό Αρίωνα τον Μηθυμναίο.
ΓΑΣ Ολυμπιάς, Γυμναστικός Αθλητικός Σύλλογος Ολυμπιάς Μήθυμνας. Έτος ίδρυσης 1987. Σύλλογος κλασσικού αθλητισμού. Σκοποί του είναι: Η συστηματική καλλιέργεια και ανάπτυξη των δυνατοτήτων των αθλητών ώστε να συμμετέχουν σε αγώνες. Η δημιουργία ισορροπίας σωματικής και ψυχικής ώστε να οικοδομείται ισχυρός και ηθικός χαρακτήρας μέσω του αθλητισμού. Επιδιώκει επίσης την καλλιέργεια της αγάπης για τον κλασσικό αθλητισμό κυρίως την καλαθοσφαίριση, πετοσφαίριση, χειροσφαίριση (χαντ μπολ) αντισφαίριση, επιτραπέζια αντισφαίριση κολύμβηση, ιστιοπλοία, ποδηλασία. Την οργάνωση και τέλεση αγώνων και την συμμετοχή σε αγώνες με παρόμοια σωματεία. Την διοργάνωση εκδρομών, διαλέξεων, αθλητικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος ,χοροεσπερίδες, συναυλίες, κ.α εκδηλώσεις . Η διάδοση του αθλητισμού σε τοπικό και ευρύτερο κοινό και η αλληλοϋποστήριξη στα δημοκρατικά ιδεώδη. Λειτουργεί τμήματα κλασσικού αθλητισμού, καλαθοσφαίρισης, πετοσφαίρισης, χειροσφαίρισης, επιτραπέζιας αντισφαίρισης, κολύμβησης, ιστιοπλοϊας, ποδηλασία.